TMK 83. Madde
(1) Toplantıda hazır bulunan ve kanuna veya tüzüğe aykırı olarak alınan genel kurul kararlarına katılmayan her üye, karar tarihinden başlayarak bir ay içinde; toplantıda hazır bulunmayan her üye kararı öğrenmesinden başlayarak bir ay içinde ve her hâlde karar tarihinden başlayarak üç ay içinde mahkemeye başvurmak suretiyle kararın iptalini isteyebilir.
(2) Diğer organların kararlarına karşı, dernek içi denetim yolları tüketilmedikçe iptal davası açılamaz.
(3) Genel kurul kararlarının yok veya mutlak butlanla hükümsüz sayıldığı durumlar saklıdır.
TMK 83. Madde Gerekçesi
Madde genel kurul kararlarının iptalinin kim tarafından ve hangi koşullarda istenebileceğini ayrıntılıbiçimde düzenlemektedir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 83. maddesi, dernek genel kurul kararlarına karşı iptal davası açma hakkını, süresini ve koşullarını düzenlemektedir. Toplantıda hazır bulunup kanuna veya tüzüğe aykırı olarak alınan kararlara karşı çıkan her üye karar tarihinden başlayarak bir ay içinde; toplantıda hazır bulunmayan her üye ise kararı öğrendiği tarihten başlayarak bir ay içinde, ancak her hâlde karar tarihinden başlayarak üç ay içinde asliye hukuk mahkemesinde iptal davası açabilir.
Maddenin “kanuna veya tüzüğe aykırılık” ölçütü, hem usul hem esasa ilişkin aykırılıkları kapsamaktadır. Usul aykırılıkları arasında; toplantıya usulsüz çağrı, yeter sayısız toplantı, gündem dışı karar alma, oy hakkı yasaklarına aykırılık sayılabilir. Esasa ilişkin aykırılıklar ise dernek amacına aykırı kararlar, Anayasa ve emredici kanun hükümlerine aykırı kararlar biçiminde ortaya çıkar. Toplantıya katılıp karara katılmayan her üye dava açabilir; katılmayan üye ise yalnızca öğrenme tarihinden itibaren sınırlı süresi içinde bu hakkı kullanabilir.
Sürelerin hak düşürücü nitelikte olduğu Yargıtay içtihatlarında benimsenmiştir; mahkeme bu süreleri re’sen gözetir. İptal kararı, kararın hükümsüzlüğünü geriye etkili olarak (ex tunc) sonuçlandırır. Birden fazla üyenin dava açması hâlinde davaların birleştirilmesi usul ekonomisi açısından yararlıdır. Karar iptal edilince yeniden yapılacak genel kurul toplantısında usule uygun biçimde yeni karar alınması gerekir.