TMK 82. Madde
(1) Hiçbir dernek üyesi, dernek ile kendisi, eşi, üstsoyu ve altsoyu arasındaki bir hukukî işlem veya uyuşmazlık konusunda alınması gereken kararlarda oy kullanamaz.
(2) (Ek fıkra: 30/7/2003-4963/34 md.) Tüzel kişi adına oy kullanacak kişi hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
TMK 82. Madde Gerekçesi
Madde bir dernek üyesinin hangi hâ llerde oy kullanamayacağınıdüzenlemektedir. Bu hüküm sadece genel kurul görüşmelerine ilişkin olmayıp, derneğin diğer organlarında yapılan görüşmelere katılan bir üyenin de kendisi, eşi, üstsoyu ve altsoyu ile dernek arasındaki bir hukukî işlem ve ya uyuşmazlık konusunda alınmasıgereken kararlarda oy kullanamayacağınıda kapsar niteliktedir.
Açıklama
TMK Madde 82, dernek üyesinin menfaat çatışması bulunan kararlarda oy kullanmasını yasaklayarak organ kararlarının tarafsızlığını korur. Hükme göre hiçbir üye, dernek ile kendisi, eşi, üstsoyu veya altsoyu arasındaki bir hukuki işlem ya da uyuşmazlık konusunda alınması gereken kararlarda oy kullanamaz. Bu kuram, kişinin kendi davasında hâkim olamayacağı yönündeki temel hakkaniyet düşüncesinin dernekler hukukundaki yansımasıdır. Düzenleme, TMK Madde 81’deki karar yeter sayısı hesabıyla doğrudan ilişkilidir; oydan yoksun üye, çoğunluk hesabında dikkate alınmaz. Hüküm yalnız genel kurulu değil, yönetim ve denetim kurulu gibi diğer organların görüşmelerini de kapsayacak genişliktedir.
Yasağın kapsamı menfaat çatışmasının somutlaştığı hâllerle sınırlıdır; üyenin dernekle arasında bir hukuki işlem veya uyuşmazlık konusu bulunması gerekir. Örneğin derneğin bir üyesinden kira ya da hizmet alımı yapması, o üyeye karşı dava açılması veya onunla sözleşme imzalanması gibi kararlarda ilgili üye oylamaya katılamaz. 4963 sayılı Kanunla eklenen ikinci fıkra, yasağın kapsamını genişleterek tüzel kişi adına oy kullanacak gerçek kişiyi de aynı kurala tabi kılmıştır; böylece tüzel kişi temsilcisi aracılığıyla yasağın dolanılması engellenmiştir. Oydan yoksunluk yalnızca ilgili gündem maddesiyle sınırlı olup, üye diğer maddelerde oyunu serbestçe kullanmaya devam eder. Bu sınırlı yorum, üyelik haklarının ölçüsüz kısıtlanmasını önler.
Yasağa rağmen kullanılan oy hukuken yok hükmündedir ve karar yeter sayısı bu oy düşülerek yeniden hesaplanır. Çatışmalı oyun sonuca etki ettiği durumlarda alınan karar, TMK Madde 83 uyarınca süresinde açılacak iptal davasıyla geçersiz kılınabilir. Yargıtay, menfaat çatışması bulunan üyenin oyunun karar nisabını değiştirdiği hâllerde kararın iptal edilebilir olduğunu kabul etmektedir. Pratik bir örnekle: dernek, başkanının sahibi olduğu şirketten taşınmaz kiralamak üzere genel kurulda karar alacaksa, başkan kendi adına oy kullanamaz; başkan aynı zamanda bir tüzel kişiyi temsilen oy kullanıyorsa o tüzel kişi adına da oy veremez. Bu oyların sayıma katılmasıyla oluşan çoğunluk, itiraz üzerine mahkemece geçersiz sayılır.