TMK 890. Madde
(1) Taşınmazın yeni maliki borcu yüklenirse, tapu idaresi bunu alacaklıya bildirir.
(2) Alacaklıya tanınan hakkını saklı tuttuğuna ilişkin bir yıllık beyan süresi, tapu idaresince yapılan bildirimin tebliği tarihinden işlemeye başlar.
TMK 890. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 805 inci maddesini karşılamaktadır. 167 Maddeyle ipotekli taşınmazısonradan edinen yeni maliklerin borcu yüklenip eski borçluyu borçtan kurtarma olanağıdüzenlenmekte ve 888 inci maddeyle paralellik kurulmaktadır.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu m.890, ipotekli bir taşınmazı sonradan edinen yeni malikin borcu yüklenmesi hâlinde tapu idaresinin bildirim yükümlülüğünü düzenleyen hükümdür. İpotekli taşınmazı devralan yeni malik, taşınmaz üzerindeki ipotekle güvence altına alınan borcu üstlenebilir; bu durumda alacaklının menfaatlerinin korunması için bir bilgilendirme mekanizması öngörülmüştür. Hükmün ilk fıkrasına göre taşınmazın yeni maliki borcu yüklenirse, tapu idaresi bunu alacaklıya bildirir. Düzenleme, taşınmazın bölünmesi ve borcun nakli hâllerinde alacaklının korunmasını düzenleyen TMK m.889 ile paralellik içindedir ve borç yükleniminin alacaklıya etkisini güvenceye bağlar. Böylece alacaklı, borçlusunun değiştiğinden zamanında haberdar edilir. Bu bildirim, alacaklının iradesi dışında gerçekleşen borçlu değişikliğine karşı bilgilendirilme hakkını güvence altına alan usulî bir koruma niteliği taşır.
Uygulama mekanizması, alacaklıya tanınan beyan hakkının süresini somut bir başlangıç anına bağlar. İkinci fıkraya göre alacaklıya, kendisine başvurma hakkını saklı tuttuğuna ilişkin tanınan bir yıllık beyan süresi, tapu idaresince yapılan bildirimin tebliği tarihinden itibaren işlemeye başlar. Bu düzenleme, sürenin soyut bir tarihten değil, alacaklının fiilen bilgilendirildiği tebliğ anından başlamasını sağlayarak alacaklıyı korur. Borcu yüklenen yeni malikin durumu, eski borçlunun borçtan kurtulup kurtulmayacağı bakımından bu beyan süresine bağlıdır: alacaklı bir yıl içinde önceki borçluya başvurma hakkını saklı tuttuğunu bildirmezse, eski borçlu borcundan kurtulabilir. Bu mekanizma, alacaklıya borçlu değişikliğini değerlendirip eski borçluya başvuru hakkını koruma imkânı tanırken, makul bir süre içinde karar vermesini de zorunlu kılar.
Hükmün sonucu, alacaklının tebliğden itibaren bir yıllık süre içinde harekete geçip geçmemesine göre eski borçlunun sorumluluğunun belirlenmesidir. Alacaklı süresi içinde hakkını saklı tuttuğunu bildirirse eski borçluya başvurabilir; aksi hâlde eski borçlu sorumluluktan kurtulur ve alacaklı yalnızca yeni malike yönelebilir. Yargıtay’ın ipotekli borcun nakli ve borçlunun kurtulmasına ilişkin içtihadında, sürenin tebliğden başlaması ve alacaklının bildirim yükümlülüğü titizlikle değerlendirilir. Somut örnek: ipotekli bir daireyi satın alan yeni malik, ipotek borcunu yüklenirse, tapu idaresi durumu alacaklı bankaya bildirir; banka, bu bildirimin kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde eski borçluya başvurma hakkını saklı tuttuğunu yazılı olarak bildirmezse, TMK Madde 890 uyarınca eski malik borcundan kurtulur ve banka yalnızca yeni malike başvurabilir.