TMK 898. Madde
(1) İpotekli borç senedi, taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış kişisel bir alacak meydana getirir.
TMK 898. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 812 nci maddesini karşılamaktadır. Maddeyle ipotekli borçsenedinin, taşınmaz rehni ile güvence altına alınmışkişisel bir alacak hakkıdoğurduğu düzenlenmektedir.
Açıklama
TMK Madde 898, ipotekli borç senedinin amacını ve hukuki niteliğini tanımlar. Tek fıkralık hükme göre ipotekli borç senedi, taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış kişisel bir alacak meydana getirir. Madde, taşınmaz rehninin değer kağıtları arasında ipotekli borç senedini düzenleyen ikinci ayrımın giriş hükmüdür ve bu senedi irat senedinden ayıran çekirdek tanımı içerir. İrat senedinin kişisel borç doğurmadığını belirten TMK m. 903 ile karşılaştırıldığında fark belirginleşir: ipotekli borç senedi hem kişisel bir alacak hem de bu alacağı güvence altına alan bir taşınmaz rehni içerir. Değer biçmeye ilişkin TMK m. 899 ve malikin durumunu düzenleyen TMK m. 901, bu temel tanımın tamamlayıcısı olarak senedin işleyişini ayrıntılandırır.
Mekanizma, kişisel borç ile aynî güvencenin bir arada bulunmasına dayanır. İpotekli borç senedinde borçlu, alacaktan kişisel malvarlığıyla sorumludur; ayrıca bu kişisel alacak, bir taşınmaz üzerinde kurulan rehinle güvence altına alınmıştır. Böylece alacaklı çifte bir korumaya sahip olur: hem borçlunun şahsına başvurabilir hem de rehinli taşınmazı paraya çevirterek alacağını tahsil edebilir. Senet, kişisel alacağı temsil eden ve tedavül edebilen bir değer kağıdı niteliği taşıdığından, alacak hakkı senedin devriyle el değiştirir. Bu yapı, ipotekli borç senedini hem ipoteğin sağladığı aynî güvenceye hem de kişisel sorumluluğa dayanan güçlü bir kredi aracı haline getirir; alacaklının riski iki ayrı kaynaktan teminat altına alınmıştır.
Sonuçları bakımından, borçlu vadesinde ödeme yapmazsa alacaklı dilerse rehinli taşınmazın paraya çevrilmesini ister, dilerse borçlunun diğer malvarlığına başvurur; taşınmazın satış bedeli alacağı karşılamazsa kalan kısım için borçlunun şahsına yönelebilir. Yargıtay’ın ipotekli borç senedine ilişkin kararlarında, senedin hem kişisel alacak hem aynî güvence içermesi nedeniyle alacaklıya tanınan çifte takip imkanı kabul edilmektedir. Somut örnekle: bir taşınmaz üzerinde ipotekli borç senediyle güvenceye bağlanmış bir alacak için borçlu temerrüde düşerse, alacaklı taşınmazı icra yoluyla sattırabilir; satış bedeli alacağın tamamını karşılamadığı takdirde, irat senedinden farklı olarak, eksik kalan miktarı borçlunun kişisel malvarlığından tahsil etme hakkını korur.