TMK 912. Madde
(1) İpotekli borç senedi ve irat senedi, tapu memuru tarafından düzenlenir.
(2) Senetler üzerinde tapu memuru ile yetkili Hazine temsilcisinin imzaları bulunur.
(3) Bu senetler, alacaklı veya temsilcisine ancak borçlunun ve yüklü taşınmazın malikinin yazılı rızaları üzerine verilebilir.
TMK 912. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 826 ncımaddesini karşılamaktadır. Maddede ipotekli borç ve irat senedini düzenlemeye yetkili memurların kimler olduğu belirtilmekte ve düzenlenen senetlerin alacaklılara verilmesi borçlu ve yüklütaşınmaz maliklerinin rızalarına tâbi tutulmaktadır. Yürürlükteki metindekinden farklı olarak “selahiyettâr hâkimin 170 imzası” ifadesi yerine “yetkili Hazine temsilcisinin imzası” aranmıştır. Hâkimin bu konu ile ilgilenmesi güçtür. Devletin sorumluluğuna yol açacak bu konuda Hazine yetkilisinin imzasıbulunmasıdaha uygundur.
Açıklama
TMK Madde 912, ipotekli borç senedi ve irat senedinin tapu memuru tarafından düzenleneceğini, üzerinde tapu memuru ile yetkili Hazine temsilcisinin imzalarının bulunacağını ve bu senetlerin alacaklıya ancak borçlu ile yüklü taşınmaz malikinin yazılı rızaları üzerine verilebileceğini düzenler. Hüküm, 743 sayılı eski Medenî Kanun’un 826. maddesini karşılar. Madde, bu kıymetli senetlerin düzenlenmesinde resmî bir makamı ve devletin sorumluluğunu güvence altına alan kurucu bir şekil kuralı getirir. Senet hem tapu kütüğüyle hem de senede bağlı alacakla ilgili olduğundan, düzenleme yetkisi tapu memuruna verilmiş ve eski metindeki “selahiyettar hâkimin imzası” ifadesi yerine “yetkili Hazine temsilcisinin imzası” aranmıştır; çünkü bu konu hâkimin ilgi alanından uzak olup, devletin sorumluluğunu doğuran bir işlemde Hazine yetkilisinin imzası daha uygun görülmüştür.
Maddenin işleyişinde üç koşul birlikte aranır. Birinci fıkra uyarınca senedi düzenlemeye yetkili makam tapu memurudur; özel kişiler veya başka makamlar bu senedi geçerli biçimde oluşturamaz. İkinci fıkra, senedin üzerinde iki imzanın bulunmasını zorunlu kılar: tapu memurunun imzası ile yetkili Hazine temsilcisinin imzası. Bu çifte imza, senedin resmiyetini ve devletin işlemdeki güvence rolünü pekiştirir. Üçüncü fıkra ise senedin teslim edilmesini sıkı bir koşula bağlar: düzenlenen senet, alacaklıya veya temsilcisine ancak borçlunun ve yüklü taşınmaz malikinin yazılı rızaları üzerine verilebilir. Böylece senet düzenlenmiş olsa bile, borçlu ve malikin yazılı onayı olmadan dolaşıma sokulamaz; bu kişiler, senedin tedavüle girip girmeyeceği üzerinde denetim hakkına sahip kılınmıştır.
Bu düzenlemenin sonucu, öngörülen yetki ve imza koşullarına ya da rıza şartına uyulmadan oluşturulan veya teslim edilen senedin geçersiz sayılması ve devletin de bu işlemdeki rolü nedeniyle sorumluluk üstlenmesidir. Yargıtay’ın taşınmaz rehni uygulamasında, rehin senedinin resmî düzenleme ve imza koşullarına uygunluğunun senedin geçerliliği bakımından zorunlu olduğu kabul edilir. Somut örnek olarak: bir kredi ilişkisinde alacaklı, lehine ipotekli borç senedi düzenlenmesini isterse, senet tapu memurunca düzenlenmeli, tapu memuru ile yetkili Hazine temsilcisinin imzalarını taşımalı ve borçlu ile taşınmaz malikinin yazılı rızası alınmadan alacaklıya teslim edilmemelidir. Malikin yazılı onayı bulunmadan senet alacaklıya verilirse, bu teslim usule aykırı olur ve senedin geçerli biçimde tedavüle girdiğinden söz edilemez; eksik imza hâlinde ise senet resmî nitelik kazanamaz.