TMK 931. Madde
(1) Seri hâlinde çıkarılan ipotekli borç senetleri ile irat senetleri hakkında, aşağıdaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, ipotekli borç senedi ve irat senedine ilişkin genel hükümler uygulanır.
TMK 931. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 845 inci maddesini karşılamaktadır. Maddeyle tek bir senet yerine birbirini takip eden numaralarla seri hâlinde ipotekli borç ve irat senedi çıkarılmasıolanağıyaratılmaktadır. Maddenin konu başlığıda buna göre değiştirilmiştir.
Açıklama
TMK Madde 931, seri hâlinde çıkarılan ipotekli borç senetleri ile irat senetlerine uygulanacak hukuki rejimin genel çerçevesini çizer. Hüküm, tek bir senet yerine birbirini izleyen numaralarla çok sayıda senet çıkarılabilmesi olanağını yaratır ve bu özel senetlere, izleyen 932 ilâ 934. maddelerdeki istisnalar saklı kalmak kaydıyla, ipotekli borç senedi ve irat senedine ilişkin genel hükümlerin uygulanacağını öngörür. Mülga 743 sayılı Kanun’un 845. maddesini karşılayan düzenleme, ipotekli borç senedini düzenleyen TMK 898 ve devamı ile irat senedine ilişkin TMK 903 ve devamı hükümlerine yollama yapar; böylece seri senet, mevcut iki rehin senedi türünün özel bir uygulama biçimi olarak konumlandırılır.
Uygulama mekanizması, bir referans normu kurmasıyla işler. Madde kendi başına bağımsız bir senet türü icat etmez; tersine, seri senetlere kural olarak genel rehin senedi hükümlerini uygulatır ve yalnızca seri yapısının gerektirdiği noktalarda özel düzenlemelere yer açar. Bu nedenle uygulayıcı, somut bir seri senedi değerlendirirken önce 931. maddenin saklı tuttuğu özel hükümlere bakacak, bu özel hükümlerin susduğu her konuda ipotekli borç senedi veya irat senedinin genel rejimine dönecektir. Seri yapısı, alacaklının büyük tutarlı bir ödüncü standart kupürlere bölerek piyasada daha kolay dolaştırılabilir hâle getirmesini; senetlerin numaralandırılması sayesinde her birinin bağımsızca devir, rehin ve itfaya konu olmasını sağlar.
Bu çerçevede seri senetlerden doğan bir uyuşmazlıkta, örneğin alacağın devri tartışıldığında önce zilyetliğin devrini arayan özel hüküm TMK 924 uygulanır; def’iler söz konusu olduğunda TMK 927’ye, senet ile sicilin çelişmesinde ise TMK 922’ye başvurulur. TMK Madde 931’in kurduğu bu kademeli yapı, seri senedin hukuki güvenliğini genel rehin hukukunun yerleşik kurumlarına dayandırır. Pratikte, taşınmazını teminat göstererek tahvil benzeri seri senet ihraç etmek isteyen bir kuruluş, bu madde sayesinde mevcut rehin senedi tipinin bütün koruyucu hükümlerinden yararlanır. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, atıf yapılan genel hükümlerin somut senet türüne göre uyarlanarak uygulanması gerektiğini benimsemektedir.