TMK 934. Madde
(1) Senetler, sayıları gösterilmek suretiyle tapu kütüğüne tescil olunur; ödüncün tamamı için bir tescil yapılır.
(2) Senet sayısı az ise, her senet ayrı tescil edilebilir.
TMK 934. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 848 inci maddesini karşılamaktadır. Maddeyle seri hâlinde çıkarılan senetlerin tapu ya nasıl tescil edileceği belirtilmektedir.
Açıklama
TMK Madde 934, seri hâlinde çıkarılan ipotekli borç senetleri ile irat senetlerinin tapu kütüğüne nasıl tescil edileceğini düzenler. Hüküm, 931 ilâ 933. maddelerle kurulan seri senet sistemini tamamlayan teknik bir tescil kuralıdır. Buna göre senetler, adetleri gösterilmek suretiyle tapuya kaydedilir ve kural olarak ödüncün tamamı için tek bir tescil yapılır. Düzenleme, taşınmaz rehninin kuruluşunu tescile bağlayan TMK 1008 ve devamı maddeleriyle, ayni hakların aleniyetini sağlayan tapu sicili rejimiyle doğrudan bağlantılıdır. Mülga 743 sayılı Kanun’un 848. maddesini karşılayan bu hüküm, çok sayıda senedin tek bir rehin ilişkisi içinde nasıl bütünleştirileceğini gösterir.
Uygulamada kurum, alacaklının ödünç verdiği toplam meblağı birden çok senede bölerek serileştirmesini mümkün kılar. Birinci fıkra uyarınca tapu memuru, serideki senetlerin sayısını tescil metninde belirtir ve borcun tamamı için bir tek tescil oluşturur; böylece her senet için ayrı kayıt açma yükü ortadan kalkar ve sicil sadeliği korunur. İkinci fıkra ise senet sayısının az olduğu hâllerde esnekliğe yer verir: bu durumda her senet ayrı ayrı tescil edilebilir. Bu seçim, alacaklı ile borçlunun talebine ve serinin büyüklüğüne göre tapu müdürlüğünce değerlendirilir. Tescilin doğru yapılması, senet ile sicil arasındaki uyumu güvence altına alan TMK 922 hükmü bakımından da önem taşır.
Tescilin eksik veya hatalı yapılması hâlinde, senet metni ile kütük kaydı çelişirse TMK 922 gereği tapu kütüğü esas alınacağından, sayının yanlış gösterilmesi senet hamillerinin rehin teminatını etkileyebilir. Örneğin yüz senetlik bir seri için tek tescil yapılırken adet hatalı yazılırsa, fazladan basılan senetler rehinle teminat altına alınmamış sayılır ve hamilleri yalnızca kişisel alacaklı konumunda kalır. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, tapu sicili kayıtlarının ayni hakkın kapsamını belirlemede esas olduğunu istikrarlı biçimde kabul etmektedir. Bu nedenle TMK Madde 934 kapsamında yapılacak tescilde senet adedinin ve toplam ödünç tutarının açıkça gösterilmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi açısından zorunludur.