TTK 1450. Madde
(1) Sosyal güvenlik kurumları ile yapılan sözleşmeler hakkında, kendi kanunlarında aksine hüküm bulunmadıkça, bu Kanun hükümleri uygulanmaz.
TTK 1450. Madde Gerekçesi
Madde kanun hükümlerinin uygulama alanı ile ilgilidir. En geniş anlamıyla sigorta, sosyal güvenliğin bir parçasını oluşturan sosyal sigortaları ve özel sigortaları ifade eder. Ancak, özel sigortalar ile toplumun kendisine özel bir önem bağladığı ve kişilere sosyal riskler karşısında geliri ne olursa olsun ekonomik güvence sağlamayan sosyal güvenlik sistemi birbirinden farklı esaslar üzerine kurulmuştur. Bu nedenle de sosyal güvenlik kurumları ile yapılan sözleşmeler bu Kanun kapsamı dışında bırakılmıştır.
Açıklama
TTK Madde 1450, sigorta sözleşmelerinin hukuki düzenlemesinde sosyal güvenlik kurumlarıyla yapılan anlaşmaların özel konumunu belirlemektedir. Bu hüküm, Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve Türk Medeni Kanunu (TMK) ile birlikte sigorta ilişkilerini düzenleyen genel mevzuat içinde, sosyal sigortalar ile özel sigortaları ayıran kritik bir sınırı çizmektedir. TTK’nın sigorta sözleşmelerine ilişkin diğer maddeleri (1401-1449) özel sigortalar için zorunlu kurallar koyarken, sosyal güvenlik kurumlarının işlem alanını dışlayarak bu kurumların kendi kanunlarına üstünlük tanımaktadır.
Uygulamada TTK Madde 1450 gereğince, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), bağlı oldukları kanunlar (5510 Sayılı Kanun vb.) kapsamında yapılan sözleşmelerde TTK’nın genel kurallarına tabi olmaz. Örneğin, işçilerin sigortalılık statüsü, prim hesaplaması veya fayda sağlanması TTK hükümlerine göre değil, ilgili sosyal güvenlik kanunlarına göre düzenlenir. Sosyal sigortaların kâr amacı gütmemesi, risk temelinin ve muhasebe sistemi farklılığı, özel sigorta sözleşmelerinin rıza ilkesine dayalı yapısından ayr��lmasını haklı kılar. Bunun sonucunda, sosyal güvenlik ile ilgili uyuşmazlıklarda idari mahkemeler yetkili olup, TTK’nın hüküm ve koşulları uygulanmaz.
Hukuki sonuç olarak, sosyal güvenlik kurumları ile yapılan sözleşmelerin geçerliliği, yorumlanması ve uyuşmazlık çözümü tamamen kendi kanunlarına tabi olup, TTK’nın aksine hükümlere rağmen geçerli olmaya devam eder. Yargıtay içtihadında, sosyal sigorta ilişkilerinde TTK maddeleri uygulanmayacağı, bunun yerine sosyal güvenlik mevzuatının esas alınacağı kararlara konu edilmiştir. Sigorta şirketleri ile sosyal güvenlik kurumları arasında ayırıcı muamele yapılması, korunması gereken sosyal faydaları ve kamu yararını gözeten bir ilkedir.