TTK 1449. Madde
(1) Sigortacıya karşı yerine getirilmesi gereken ve sözleşmeden doğan bir yükümlülüğün ihlali hâlinde, bu Kanunda ve diğer kanunlarda yer alan özel düzenlemeler hariç olmak üzere, sigortacının sözleşmeyi kısmen veya tamamen feshederek ifadan kurtulabileceğine ilişkin hükümler, ihlalde kusur bulunmaması hâlinde sonuç doğurmaz.
(2) İhlal kusura dayandığı takdirde, durumun öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde kullanılmayan fesih hakkı düşer; meğerki, Kanun farklı bir süre öngörmüş olsun.
(3) Sigortacı ihlalin, rizikonun gerçekleşmesine ve sigortacının yerine getirmesi gereken edimin kapsamına etki etmediği durumlarda, sözleşmeyi feshedemez.
TTK 1449. Madde Gerekçesi
Madde, sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesine ilişkin genel bir düzenleme mahiyetindedir. Her ne kadar Tasarıda bazı özel yükümlülük ihlalleri düzenlenmişse de, sigorta ettiren açısından, Tasarıda öngörülenlerin dışında uygulamada veya sigorta genel şartları ile ortaya çıkabilecek yükümlülükler de olabilir. Bu gibi hallerde, Tasarının genel mahiyetine uygun olarak, yükümlülük ihlalinin kusura dayanmaması ve ihlal ile gerçekleşen riziko arasında illiyet olmaması halinde sözleşmenin feshedilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Açıklama
TTK Madde 1449, sigorta sözleşmesinden doğan yükümlülüklerin ihlali halinde sigortacının haklarını düzenleyen genel bir norm niteliğindedir. Madde, sigorta ettiren veya lehdarın sözleşmesel edimlerini yerine getirmemesi durumunda sigortacının fesih yetkisini kurar ancak bu yetkinin kullanılabilirliğini belirli şartlara bağlar. Türk Borçlar Kanunu’nun sorumluluk hukuku ilkeleriyle uyumlu olarak, yükümlülük ihlalinin kusura dayanması zorunlu kılınmıştır. Böylece sigortacı, sigorta ettiren tarafından kusursuz bir ihlal söz konusu olduğunda sözleşmeyi feshedemez. Madde, TTK’nın diğer hükümleriyle birlikte uygulanmak üzere, sigorta ilişkisinin temel prensiplerine uygun bir çerçeve oluşturur.
Pratik uygulamada, TTK Madde 1449 kapsamında yükümlülük ihlali iddiasında sigortacının kusur unsurunu ispatlaması gerekir. Sigorta ettiren, sözleşmede açıkça belirtilen bildirim, belge sunma veya teminat sağlama yükümlülüklerini yerine getirmediğinde ve bu ihlalin kusura dayandığında, sigortacı fesih hakkını bir aylık süre içinde kullanabilir. Ancak ihlalın rizikonun gerçekleşmesine veya teminat kapsamına etkisi bulunmuyorsa fesih yapılamaz. Örneğin, sigorta ettiren tarafından gecikmeli bir değişiklik bildiriminin riski etkilemediği durumlarda sigortacı sözleşmeyi sona erdiremeyecektir.
TTK Madde 1449 uyarınca fesih hakkının bir aylık sürede kullanılmaması durumunda hak düşer ve sigortacı sözleşmeden dönemez. Yargıtay içtihadında, kusursuz ihlallerde sigortacının fesih yetkisinin olmadığı ve bu durumun sigorta ettireni haksız fesih riskinden koruduğu belirtilmektedir. Maddenin amacı, sigorta işleminde objektif risk ve illiyetin başrol oynadığı prensibe sadık kalırken, sigorta ettireni kusurlu olmayan hallerde korumaktır.