TTK 1455. Madde
(1) Bir malın veya o mala ilişkin bir hakkın yalnız bir kısmında menfaat sahibi olan kişi, kendisine ait kısımdan fazlasını da sigorta ettirmişse, sigortanın bu fazlaya ilişkin kısmı, sigorta ettirenle aynı menfaati olanlar lehine yapılmış sayılır.
TTK 1455. Madde Gerekçesi
6762 sayılı Kanunun 1275 inci maddesi, kapsamı biraz daraltılmak suretiyle, Tasarının bu maddesiyle korunmuştur. Sigorta ettirenin menfaatinden fazlasını için sigorta yaptırdığı durumlarda aşan kısmı sadece sigorta ettirenle aynı türdeki menfaat sahibi için olacağı kabul edilmiştir.
Açıklama
TTK Madde 1455, sigorta sözleşmesinde menfaatin sınırlarını belirleyen önemli bir hükümdür. Madde, sigorta ettirenin kendisine ait menfaatinden daha geniş kapsamda sigorta yaptırdığı durumları düzenlemektedir. Ticari hayatta sık karşılaşılan bu sorun, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu’ndaki menfaat ilkeleriyle uyumlu şekilde çözüm sunmaktadır. Maddenin temel amacı, sigorta ettirenin gerçek menfaatini aşan kısımların hukuki niteliğini açıklığa kavuşturmak ve semeresi olmayan sigorta işlemlerini engel olmaktır.
TTK Madde 1455’in uygulanmasında, öncelikle sigorta ettirenin sigortalı malda veya ilgili hakta gerçek bir menfaati bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Örneğin, bir işletme sahibi kendi gayrimenkulünün yüzde otuzunda menfaati varsa, bunu aşan kısım için yapılan sigorta, aynı gayrimenkulde sınırlı ayni hak sahibi olan ipotekli veya kiracısı gibi diğer menfaat sahipleri adına yapılmış sayılır. Sigorta ettirenin beyan ettiği değer ile gerçek menfaatin oranı arasındaki fark, otomatik olarak bu kişileri faydalandırır. Böylece açıkta kalan risk, hukuki düzen içinde değerlendirilir.
Hukuki sonuç olarak, TTK Madde 1455’in uygulanması sigorta ilişkisinin geçerliliğini etkilemez; ancak aşan kısımda ödeme yapılması durumunda alacaklı konumdaki diğer menfaat sahipleri tazminata katılır. Yargıtay içtihadında, sigorta ettirenin niyeti ile menfaat sahipliğinin objektif gerçekliği arasında çelişki bulunduğunda, objektif durum esas alınmış, menfaatin gerçek kapsamına göre işlem yapılmıştır. Bu bakımdan sigortacı, sigorta tutarını belirlerken sigorta ettirenin ifadelerini doğrulama yükümlülüğü bulunmaktadır.