TTK 1457. Madde
(1) Sigortalı mal haczedilirse, sigortacı, zamanında bilgilendirilmek şartıyla, sigorta tazminatını icra müdürlüğüne ödeyerek borcundan kurtulur. Bir malın haczinde, icra memuru, borçludan söz konusu malların sigortalı olup olmadığını, sigortalı ise, hangi sigortacı tarafından sigorta edildiğini sorar; haczedilen malın sigortalı olduğunu öğrendikten sonra, sigorta tazminatının diğer bir bildirime kadar ancak icra müdürlüğüne ödenilmesiyle borçtan kurtulacağını sigortacıya ihtar eder.
TTK 1457. Madde Gerekçesi
Üzerinde sınırlı ayni hak olan malın sigortalanmasında olduğu gibi, sigortalı malın haczedilmesinde de, haciz hakkı sahibinin korunması gerekir. Bu nedenle hacizli malın zarar uğraması halince sigorta tazminatının icra müdürlüğüne ödenmesi öngörülmüştür. Diğer taraftan, sigortacı sözleşme süresi boyunca sigortalı mal üzerinde haciz olup olmadığını bilemeyeceğinden veya sürekli olarak bu durumu kontrol edemeyeceğinden icra memuruna haciz sırasında borçluya malın sigortalı olup olmadığını, sigortalı ise hangi sigorta şirketine sigortalattırıldığını sorma yükümlülüğü getirilmiştir.
Açıklama
TTK Madde 1457, sigortalı malın haciz altına alınması durumunda sigortacının ve haciz alacaklısının korunmasını amaçlayan önemli bir düzenlemedir. Madde, Türk Borçlar Kanunu’nun sigorta sözleşmesine ilişkin genel hükümleri ile İcra ve İflâs Kanunu’nun haciz prosedürlerini bir araya getirerek, taşınır ve taşınmaz mal üzerinde meydana gelen haciz halinde sigorta tazminatının akışını ve sorumluluğun sınırlarını belirler. Bu düzenleme, sınırlı ayni hak sahibi gibi üçüncü kişilerin korunması ilkesinin haciz kurumuna uyarlanması sonucudur ve sigortacıların belirsizlik ortamında sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmesini kolaylaştırır.
Uygulamada, icra memuru tarafından malın haczedilmesi sırasında borçluya sigorta durumu sorulmalı ve sigortacı hakkında bilgi alınmalıdır. Sigortacı zamanında bilgilendirilmek şartıyla, sigorta tazminatını doğrudan icra müdürlüğüne ödeyerek borcundan kurtulur. Sigorta sözleşmesinin süresi boyunca haciz meydana gelebileceğinden, sigortacı her zaman haciz varlığını kontrol edemeyeceği için, bu yükümlülük icra memuruna verilmiştir. Haczedilen malda hasar meydana gelirse, sigorta tazminatı haciz alacaklısının hakkını güvence altına almak amacıyla icra müdürlüğüne yatırılır.
TTK Madde 1457’nin uygulanmaması halinde sigortacı, haciz bulunduğunu bilmediği için tazminatı borçluya ödeyebilir ve bu durumda haciz alacaklısı zarara uğrayabilir. Yargıtay içtihadında, sigortacının “zamanında bilgilendirilme” koşulu katı bir şekilde yorumlanmış, bu koşulun yerine getirilmemesi durumunda sigortacının icra müdürlüğüne ödeme yükümlülüğünün ortadan kalkacağı belirtilmiştir. Örneğin, borçlunun haczedilen araç sigortasına sahip olduğunun icra memuru tarafından tespit edilmesinin ardından sigortacı ihtar almış olsa dahi, bu ihtar öncesinde sigortacının borçluya ödediği tazminat, sigortacıyı sorumlu tutmaz.