TTK 1465. Madde
(1) Aynı menfaatin, aynı rizikolara karşı, aynı süre için, birden çok sigortacıya, aynı veya farklı tarihlerde sigorta ettirilmesi hâlinde sigorta ettirene sigorta bedelinden daha fazlası ödenmez.
(2) Birden çok sigortada, sigorta ettiren, sigortacılardan herbirine hem rizikonun gerçekleştiğini hem de aynı menfaat için yapılan diğer sigortaları bildirir. Bu hükme aykırılık hâlinde 1446 ncı madde hükmü uygulanır.
TTK 1465. Madde Gerekçesi
6762 sayılı Kanunda “birden çok sigorta” ana başlığı altında müşterek, kısmı ve çifte sigorta düzenlenmiş olmakla birlikte her üç sigorta uygulamasının ortak noktalarını içeren, diğer bir ifade ile genel bir “birden çok sigorta” tanımını veren bir madde yoktur. Bu nedenle Tasarının bu maddesi ile öncelikle birden çok sigortanın ne olduğu hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, birden çok sigortada zarar sigortacılar arasında, tek bir sigortacıyla yapılan sözleşmeye göre farklı şekillerde tazmin edileceğinden, sigorta ettirene, riziko gerçekleştiğinde diğer sigortacılara bilgi verme yükümlülüğü getirilmiştir.
Açıklama
TTK Madde 1465, aynı menfaat, risk ve süre için birden çok sigortacıya yapılan sigortalanmayı düzenleyen bir “birden çok sigorta” kuralıdır. Madde, Türk Borçlar Kanunu’ndaki sigorta sözleşmesinin temel ilkelerinden yararlanarak, sigorta ettirenen olumsuz seçim davranışını engellemeyi amaçlamaktadır. TTK Madde 1465’te ortaya konan düzenleme, sigorta ettirenenin aynı zarara karşı birden fazla poliçe satın almak suretiyle haksız kazanç sağlamasını önlemek için sigorta tazminatını sınırlandırmaktadır. İlgili mevzuat atıflarında Madde 1446, hileli davranış durumunda cezai yaptırımlar öngörmektedir. Bu sistem, klasik sigorta ilkesinin “tekrar yerine konma” prensibine dayanmakta ve zarara uğrayan kişinin sigortadan kazanç sağlamasını yasaklamaktadır.
Uygulamada sigorta ettiren, çok sayıda sigortacıyla ayrı ayrı sözleşme akdettiğinde, her bir sigortacıya rizikonun gerçekleşmesinden ve diğer poliçelerin varlığından haberdar olması zorunludur. Örneğin, bir işletme sahibi aynı binasını üç farklı sigorta şirketine karşı aynı değerde sigorta ettirirse, hasar meydana geldiğinde toplam tazminat, gerçek zarar tutarını aşamayacaktır. Sigortacılar arasında orantılı olarak tazminat yapılır. Sigorta ettiren bu bilgileri saklar veya gizlerse, Madde 1446 gereğince hileli davranıştan dolayı cezalandırılır ve tüm tazminat hakkını kaybedebilir.
TTK Madde 1465’in hukuki sonucu, ödenen primlerin kısmen kaybolması olasılığını ortaya çıkarmaktadır. Yargıtay içtihadında birden çok sigorta durumlarında, sigorta ettirenenin kusurlu olmayan hallerde de tazminatın sınırlandırıldığı kabul edilmektedir. Tazminat, zarar tutarı ile sınırlı kaldığından, aşırı prim ödeyenler ödedikleri fazla tutarı talep edemezler. Bu kural, sigorta piyasasının korunmasını ve sigorta ettirenlerin kötü niyetli davranışlarının engellenmesini sağlamaktadır.