TTK 474. Madde
(1) Genel kurul esas sermayenin azaltılmasına karar verdiği takdirde, yönetim kurulu, bu kararı şirketin internet sitesine koyduktan başka, 35 inci maddede anılan gazetede ve aynı zamanda esas sözleşmede öngörüldüğü şekilde, yedişer gün arayla, üç defa ilan eder. İlanda alacaklılara, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesindeki üçüncü ilandan itibaren iki ay içinde, alacaklarını bildirerek bunların ödenmesini veya teminat altına alınmasını isteyebileceklerini belirtir. Şirketçe bilinen alacaklılara ayrıca çağrı mektupları gönderilir.
(2) Sermaye, zararlar sonucunda bilançoda oluşan bir açığı kapatmak amacıyla ve bu açıklar oranında azaltılacak olursa, yönetim kurulunca alacaklıları çağırmaktan ve bunların haklarının ödenmesinden veya teminat altına alınmasından vazgeçilebilir.
TTK 474. Madde Gerekçesi
Madde, küçük ifade değişiklikleriyle 6762 sayılı Kanunun 397 nci maddesinin tekrarıdır. Bu maddede, uygulamada kötüye kullanılan, üç ilân şartının amaca uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi yönünde bir değişiklik yapılmıştır. Uygulamada, üç ilân aralıksız olarak yapılmakta, bu suretle maddenin ilâna bağladığı yarar ortadan kaldırılmaktadır. Kanunun amacı olabildiğince çok alacaklının durumdan haberdar edilmesidir. Oysa uygulamada aralıksız yapılan ilânlarla haberdar olmaları olanağı tamamen ortadan kaldırılmaktadır. Hükümde yedişer gün ara verilerek “ratioleges”e yani Kanunun amacına uygun düzenleme yapılmıştır.
Açıklama
TTK Madde 474, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun anonim şirketlerde sermaye azaltılmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen hükümler bütününde alacaklılara çağrı meselesini hükme bağlamaktadır. Sermaye azaltımı, şirket alacaklılarının güvencesini doğrudan etkileyen bir işlem olduğundan, kanun koyucu bu süreci titiz bir prosedüre tabi tutmuştur. Alacaklıların itiraz hakkı, mahkemenin denetimi ve ticaret sicili tescili, düzenlemenin vazgeçilmez unsurlarıdır. Sermayenin korunması ilkesi, TTK’nın anonim şirketlere ilişkin tüm düzenlemelerine hâkim olan temel bir değerdir; sermaye azaltımına ilişkin bu maddeler söz konusu ilkenin somut yansımalarını içermektedir.
Uygulamada TTK Madde 474, anonim şirket sermaye azaltım sürecinin yönetilmesinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Sermaye azaltımı kararının genel kurulda alınması, alacaklılara çağrı yapılması ve itiraz hakkının kullanımı bu madde kapsamında değerlendirilmektedir. Özellikle zararların kapatılması amacıyla yapılan sermaye azaltımı ile şirketteki fazla nakdin pay sahiplerine iade edilmesi amacıyla yapılan azaltım, farklı usul ve esas şartlarına tabidir. Alacaklı itirazlarının karara bağlanması ve mahkemenin rolü de uygulamada sıklıkla sorun yaratan konular arasındadır. Sermaye azaltımının ardından yapılacak tescil ve ilanın zamanında gerçekleştirilmemesi, işlemin üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesini geciktirebilmekte; bu durum şirket alacaklıları bakımından ciddi bir belirsizlik ortamı yaratmaktadır. Azaltım kararının ticaret siciline tescili ile Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlanması zorunlu ön koşullar arasındadır.
TTK Madde 474’ye aykırı biçimde gerçekleştirilen sermaye azaltımı, hem tescil aşamasında reddedilme hem de sonradan iptal davası yoluyla geçersiz kılınma riskiyle karşı karşıyadır. Alacaklıların itiraz hakkının engellenmesi ya da dikkate alınmaması, yönetim kurulunun şahsi sorumluluğunu gündeme getirebilmektedir. Yargıtay, sermaye azaltımının alacaklıların zararına yol açtığı durumlarda bu işlemin iptaline hükmedebileceğini ve sorumlu yöneticilerin şahsen zararı tazmin etmeleri gerekebileceğini kabul etmektedir.