TTK 708. Madde
(1) Belirli bir günde veya düzenlenme gününden ya da görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek bir poliçenin hamili, poliçeyi ödeme gününde veya onu izleyen iki iş günü içinde ödenmek üzere ibraz etmelidir.
(2) Poliçenin bir takas odasına ibrazı, ödeme için ibraz yerine geçer.
TTK 708. Madde Gerekçesi
6762 sayılı Kanunun 620 nci maddesini, dilini yenileştirerek, Tasarıya aktaran bu maddenin kaynağı CBA’nın 38 inci maddesidir. Takas odasına ibraz işlemi ulusal kanunlarda farklı düzenlenmiştir. Bakınız. İsv. BK m. 1028 (2) ve Alm. Kamb. SK 38 (3).
Açıklama
Poliçenin ödeme aşaması, hamilin senedi belirli sürede ödenmek üzere muhataba sunması ile başlar. TTK Madde 708, ödeme için ibraz yükümlülüğünü ve bu yükümün süresini düzenler. Hüküm, kaynağını 6762 sayılı Kanunun 620 nci maddesi ile Cenevre Birliği Anlaşmasının 38 inci maddesinden alır. Vade türlerini gösteren TTK m. 703, ödememe hâlinde başvuru hakkını düzenleyen TTK m. 713 ve protesto sürelerine ilişkin TTK m. 714 hükümleriyle birlikte değerlendirilmesi gereken bu kural, ödeme sürecinin başlangıç noktasını disiplin altına alır. Takas odasına ibraz konusunun ulusal kanunlarda farklı düzenlendiği, gerekçede İsviçre ve Alman hukukuna yapılan göndermelerle de teyit edilmektedir.
İşleyiş bakımından hamil; belirli bir günde, düzenlenme gününden belirli süre sonra veya görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçeyi, ödeme gününde ya da onu izleyen iki iş günü içinde ödeme için ibraz etmelidir. Bu kısa süre, hem hamilin alacağını gecikmeksizin tahsil etmesini hem de borçlunun ödeme zamanını öngörebilmesini sağlar. İkinci fıkra, modern ödeme sistemlerine uyum sağlayarak poliçenin bir takas odasına ibrazını, doğrudan muhataba ibraz yerine geçer kabul eder. Hamilin yükümlülüğü, bu süre içinde fiilen ibrazda bulunmak ve ödeme talebini muhataba yöneltmektir. İbrazın takas odası üzerinden yapılması, özellikle bankacılık sisteminde toplu ve hızlı tahsilat işlemlerini hukuken geçerli kılarak ticari hayatın akışını kolaylaştırır.
TTK Madde 708 kapsamında öngörülen ibraz süresine uyulmaması, hamilin başvuru haklarını doğrudan tehlikeye sokar; çünkü süresinde ibraz edilmeyen ve protesto edilmeyen poliçede hamil, cirantalara ve düzenleyene müracaat hakkını kaybedebilir. Takas odasına ibrazın geçerli sayılması, bankacılık pratiğinde toplu tahsilatların hukuken tanınması sonucunu doğurur. Örneğin ödeme günü cuma olan bir poliçede hamil, izleyen iki iş günü içinde, yani salıya kadar ibrazı tamamlamalıdır; bu süreyi kaçırması hâlinde müracaat borçlularına karşı haklarını yitirme riskiyle karşılaşır. Yargıtay kararları, ibraz ve protesto sürelerine titizlikle uyulmasının kambiyo alacağının korunmasında belirleyici olduğunu sürekli olarak ortaya koymaktadır. Bu yönüyle ibraz süresi, hamilin haklarını ayakta tutan vazgeçilmez bir usul şartı niteliğindedir.