TTK 710. Madde
(1) Poliçenin hamili, vadeden önce ödemeyi kabulle yükümlü değildir.
(2) Vadeden önce ödeyen muhatap, bundan doğacak tehlike kendisine ait olmak üzere hareket etmiş olur.
(3) Hile veya ağır bir kusuru bulunmadıkça poliçeyi vadesinde ödeyen kişi borcundan kurtulur. Ödeyen kişi, cirolar arasında düzenli bir teselsülün bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlü ise de cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir.
TTK 710. Madde Gerekçesi
6762 sayılı Kanunun vâdeden önce ve vâdesinde ödemeyi düzenleyen 622 nci maddesinin ikinci fıkrası vâdeden önce ödeyen muhatabın bu yüzden doğacak mesuliyeti kendi üzerine almış olduğu ifade edilmişti. Oysa, hükümde söz konusu olan mesuliyet değil vâdeden önce ödemenin doğurabileceği tehlikedir. Bu sebeple 710 uncu madde ikinci fıkrasında hükmü kaynağa uygun bir şekilde düzenlemiştir.
Açıklama
Poliçede vade, hem hamilin hem de ödeyecek muhatabın menfaatini koruyan bir zaman dilimidir. TTK Madde 710, hamilin vadeden önce ödemeyi kabul etmek zorunda olmadığını, vadeden önce ödeyen muhatabın bunu kendi riski altında yaptığını ve vadesinde ödeyen kişinin hile veya ağır kusuru bulunmadıkça borcundan kurtulacağını düzenler. Hüküm, poliçenin ödenmesine ilişkin TTK 708 ve devamındaki vade ve ödeme kurallarıyla bütünlük içinde uygulanır. Maddenin gerekçesinde de belirtildiği üzere, vadeden önce ödemede söz konusu olan bir sorumluluk değil, ödemenin doğurabileceği tehlikedir; bu nedenle düzenleme, erken ödemenin sonuçlarını muhatabın üstlenmesi esasına dayandırılmıştır.
Hükmün uygulanması, ödeme anında muhataba düşen inceleme yükümlülüğünün sınırını da çizer. Vadesinde ödeyen muhatap, ciroların düzenli bir teselsül içinde birbirini izleyip izlemediğini, yani zincirin biçimsel olarak kesintisiz olup olmadığını incelemekle yükümlüdür; ancak cirantaların imzalarının gerçekliğini ve geçerliliğini araştırmak zorunda değildir. Böylece muhataba, kolayca yapılabilecek biçimsel bir denetim görevi verilirken, imza sahteciliğini ortaya çıkarma gibi ağır bir yük yüklenmemiştir. Vadeden önce ödeme tercih edildiğinde ise muhatap, gerçek hak sahibine ödeme yapmamış olma riskini tümüyle üstlenir; bu durumda mükerrer ödeme tehlikesi kendi üzerindedir.
Maddenin sonuçları, ödemenin borçtan kurtarıcı etkisinin hangi koşulda doğacağında somutlaşır. Vadesinde, hile veya ağır kusur olmaksızın ödeme yapan muhatap, sonradan gerçek hak sahibi olmadığı anlaşılan bir hamile ödemiş olsa bile borcundan kurtulur. Yargıtay’ın ticari senetlere bakan dairelerinin uygulamasında, cirolarda biçimsel teselsül bulunduğu sürece, imzanın sahteliğini bilmeyen ve bilmesi de beklenmeyen muhatabın iyiniyetle korunduğu kabul edilmektedir. Buna karşılık ciro zincirinde açık bir kopukluk varken ödeme yapılması ağır kusur sayılarak muhatabın kurtulamayacağı yönünde değerlendirilir. Vadeden önce ödeme yapan muhatabın ise, gerçek hak sahibine bir kez daha ödeme yapma riskini üstlendiği, bu nedenle erken ödemeden doğan zarara kendisinin katlanacağı kabul edilmektedir. TTK Madde 710 böylece ödeme güvenliği ile gerçek hak sahibinin korunması arasında dengeli bir çözüm getirir ve muhatabın hangi durumda borçtan kurtulacağını açık ölçütlere bağlar.