TTK 725. Madde
(1) Hamil başvurma yoluyla;
a) Poliçenin kabul edilmemiş veya ödenmemiş olan bedelini ve şart kılınmışsa işlemiş faizi,
b) Vadenin gelmesinden itibaren işleyecek faizi,
c) Protestonun ve hamil tarafından tebliğ olunan ihbarların giderleriyle diğer giderleri
d) Poliçe bedelinin binde üçünü aşmamak üzere komisyon ücretini, isteyebilir.
(2) Başvurma hakkı vadenin gelmesinden önce kullanılırsa, poliçe bedelinden bir iskonto yapılır. Bu iskonto başvurma tarihinde hamilin yerleşim yerinde geçerli olan resmî iskonto oranına göre hesap edilir.
TTK 725. Madde Gerekçesi
6762 sayılı Kanunun 637 nci maddesini karşılayan bu hükümde değişiklik yapılmasını gerektirecek herhangi bir sebep ve gelişme saptanmamıştır.
Açıklama
TTK Madde 725, poliçenin kabul edilmemesi ya da ödenmemesi üzerine hamilin başvurma (müracaat) yoluyla isteyebileceği kalemleri kapsamlı biçimde sayar ve böylece kıymetli evrak hukukunda müracaat borcunun parasal sınırlarını çizer. Hüküm, kabul ettirme ve ödeme yükümlülüklerine ilişkin TTK m.713 ve devamı ile protesto rejimini düzenleyen m.714 ve müracaat şartlarını belirleyen m.730 ile birlikte okunmalıdır. Maddenin temelini, poliçeden doğan zincirleme sorumluluğun, hamilin uğradığı zararı tam karşılayacak şekilde tazminat işlevi görmesi düşüncesi oluşturur; bu nedenle istenebilecek tutarlar yalnızca asıl bedelle sınırlı tutulmamış, faiz, gider ve komisyon da hesaba katılmıştır.
Uygulamada hamil; kabul edilmeyen veya ödenmeyen poliçe bedelini ve kararlaştırılmışsa işlemiş faizi, vadeden itibaren işleyecek faizi, protesto ile yapılan ihbarların ve sair işlemlerin masraflarını talep edebilir. Bunlara ek olarak poliçe bedelinin binde üçünü geçmemek üzere komisyon ücreti istenebilir; bu oran emredici bir tavandır ve aşan kısım talep edilemez. Başvuru hakkı vade gelmeden, örneğin kabulden imtina nedeniyle erken kullanılırsa, henüz işlememiş süreye karşılık poliçe bedelinden iskonto düşülür. İskonto, başvuru tarihinde hamilin yerleşim yerinde geçerli resmî iskonto oranına göre hesaplanır; böylece borçlunun vadeden önce ödeme yapmasından doğacak haksız yarar engellenir.
Yargıtay uygulamasında, müracaat borçlusuna karşı açılan kambiyo senetlerine özgü takip ve davalarda istenecek faiz başlangıcının ve oranının bu madde çerçevesinde denetlendiği, talep edilen komisyonun binde üçlük sınırı aşması hâlinde fazla kısmın reddedildiği görülür. Pratik bir örnekle: 100.000 TL’lik poliçe ödenmediğinde hamil, asıl bedelin yanında vadeden itibaren işleyecek temerrüt faizini, çektiği ödememe protestosunun masraflarını ve azami 300 TL komisyonu birlikte isteyebilir. Faiz oranı taraflarca senette kararlaştırılmamışsa, ticari işlerde uygulanan yasal temerrüt faizi devreye girer ve hamilin gerçek zararı bu kalemlerin toplamıyla giderilmiş olur. İskonto hesabı bakımından ise mahkemeler, erken başvuru tarihindeki resmî oranın doğru uygulanıp uygulanmadığını denetler. TTK Madde 725 bu yönüyle, hamilin alacağını eksiksiz tahsil etmesini güvence altına alırken, talep edilebilecek kalemleri tahdidi biçimde belirleyerek borçluyu da öngörülemeyen yüklerden korur ve kambiyo ilişkisinin parasal dengesini sağlar.