TTK 726. Madde
(1) Poliçe bedelini ödemiş olan kişi kendisinden önce gelen borçlulardan;
a) Ödemiş olduğu tutarın tamamını,
b) Ödeme tarihinden itibaren bu tutarın faizini,
c) Yaptığı giderleri
d) Poliçe bedelinin binde ikisini aşmamak üzere komisyon ücretini, isteyebilir.
TTK 726. Madde Gerekçesi
Bu hüküm, 6762 sayılı Kanunun 638 inci maddesinden aynen alınmıştır. Maddenin dili günümüzün türkçesine uydurulmuştur.
Açıklama
TTK Madde 726, poliçe bedelini ödeyerek borcu sona erdiren müracaat borçlusunun, kendisinden önce gelen borçlulara karşı rücu hakkının kapsamını düzenler. Hüküm, bir önceki maddeyle (m.725) sistematik bir bütün oluşturur: m.725 hamilin haklarını, bu madde ise zincir içinde ödeme yapan ara borçlunun haklarını gösterir. Poliçedeki sorumluluğun müteselsil ve zincirleme niteliği gereği, ödeme yapan ciranta veya avalist, yükü nihai olarak taşıması gereken önceki borçlulara aktarabilmelidir. Madde, bu rücu ilişkisinde istenebilecek kalemleri belirleyerek ödeyen kişinin ne fazla ne eksik, ödediği kadarını geri alabilmesini sağlar.
Mekanizma şöyle işler: poliçeyi ödeyen kişi, önceki borçlulardan öncelikle ödediği tutarın tamamını isteyebilir; bu, hamile yapılan ödemenin aynen geri alınması demektir. Buna ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiz eklenir, zira ödeme anı ile rücunun tahsili arasındaki sürede paranın getirisi ödeyene aittir. Ayrıca rücu için yaptığı zorunlu giderler talep edilebilir. Komisyon ücreti bakımından ise sınır, hamil lehine öngörülen orandan daha düşük tutulmuş ve poliçe bedelinin binde ikisi ile sınırlanmıştır. Bu farklılık bilinçlidir: zincirde geriye doğru gidildikçe komisyon yükünün kademeli azalması, sorumluluk silsilesinin son borçluda makul bir tutarda toplanmasını amaçlar.
Bu hükmün pratik sonucu, ödeme yapan her ara borçlunun kendinden önceki halkaya başvurabilmesi ve nihai yükün poliçeyi düzenleyen ya da ilk ciranta üzerinde toplanmasıdır. Yargıtay’ın kambiyo senetlerine ilişkin yerleşik yaklaşımında, rücu eden borçlunun ancak fiilen ödediği miktar ve buna bağlı faiz ile giderler üzerinden talepte bulunabileceği, bunu aşan istemlerin reddedileceği vurgulanır. Örneğin hamile 50.000 TL ödeyen ikinci ciranta, ilk cirantadan bu tutarı, ödeme gününden itibaren faizi, masrafları ve azami 100 TL komisyonu isteyebilir. Bu rücu hakkı, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yoluyla kullanılabileceği gibi, ödeme yapan kişinin elinde senedin bulunması ve ödemeyi ispatlaması koşuluna bağlıdır. Önceki borçlulardan biri ödeme yapmamışsa, müteselsil sorumluluk gereği zincirdeki diğer önceki borçlulara da başvurulabilir. TTK Madde 726, böylece poliçe zincirindeki risk dağılımını adil ve hesaplanabilir bir düzene bağlar ve nihai yükü poliçeyi tedavüle çıkaran kişide toplar.