TTK 745. Madde
(1) Nüshalardan birini kabul için gönderen kişi, bu nüshayı elinde tutan kişinin adını diğer nüshalar üzerine yazmak zorundadır. Kabul için gönderilen nüshayı elinde tutan kişi; bunu, diğer nüshanın yetkili hamiline teslim etmekle yükümlüdür.
(2) Teslimden kaçınırsa hamil başvurma hakkını, ancak;
a) Kabul için gönderilen nüshanın, istemde bulunulmasına rağmen kendisine teslim olunmadığı,
b) Diğer nüsha üzerinde de kabulün veya ödemenin sağlanamadığı, hususları bir protesto ile tespit ettirilmiş olduğu takdirde kullanabilir.
TTK 745. Madde Gerekçesi
Bu madde, 6762 sayılı Kanunun 657 nci maddesinden aynen alınmıştır.
Açıklama
TTK Madde 745, birden fazla nüsha olarak düzenlenen poliçelerde, nüshalardan birinin kabul için gönderilmesi hâlinde uygulanacak kabul şerhi ve teslim düzenini kurar. Ticari hayatta poliçenin bir nüshası kabul ettirilmek üzere muhataba gönderilirken, diğer nüshası dolaşıma sokulabilir. Bu ayrışma, kabul için gönderilen nüshanın akıbetinin belirsiz kalması ve hamilin haklarının zarar görmesi riskini doğurur. Madde, hem nüshalar üzerine yazılması gereken bilgileri hem de kabul için gönderilen nüshayı elinde tutan kişinin teslim yükümlülüğünü belirleyerek bu riski yönetir. Hüküm, nüshalar arasındaki ilişkiyi düzenleyen m.744 ile yakından bağlantılıdır.
Maddenin yüklediği somut görevler şunlardır: nüshalardan birini kabul için gönderen kişi, bu nüshayı elinde tutanın adını diğer nüshalar üzerine yazmak zorundadır; böylece dolaşımdaki nüshayı alan herkes, kabule gönderilen nüshanın kimde olduğunu bilir. Kabul için gönderilen nüshayı elinde tutan kişi ise bunu, diğer nüshanın yetkili hamiline teslim etmekle yükümlüdür. Teslimden kaçınılırsa hamil başvurma hakkını ancak iki hususu protesto ile tespit ettirdiği takdirde kullanabilir: kabul için gönderilen nüshanın istem üzerine kendisine teslim edilmediği ve diğer nüsha üzerinde de kabulün veya ödemenin sağlanamadığı. Bu çifte protesto koşulu, hamilin durumunu resmen belgelemesini sağlar.
Bu düzenleme, kabul için gönderilen nüshanın bir başkasının elinde kalması nedeniyle hamilin müracaat hakkını yitirmesini önlerken, başvurma hakkının doğması için de usulüne uygun tespiti şart koşar. Uygulamada, kabule gönderilen nüshayı elinde tutan kişinin teslimden kaçınması hâlinde hamilin derhâl protesto işlemlerine başvurması gerekir; aksi hâlde başvurma hakkı sakatlanabilir. Örneğin kabul için bankaya gönderilen nüsha, hamilin talebine rağmen iade edilmiyor ve diğer nüsha da kabul edilmiyorsa, hamil bu iki durumu protesto ile tespit ettirerek önceki borçlulara başvurabilir. Nüshalar üzerine elinde tutan kişinin adının yazılmış olması ise, dolaşımdaki nüshayı devralan herkesin kabule gönderilen nüshanın akıbetini izleyebilmesini sağlar. TTK Madde 745, böylece nüsha çokluğunun yarattığı belirsizliği, açık bilgilendirme ve protesto güvencesiyle hamil lehine düzene bağlar.