TTK 755. Madde

(1) Poliçeyi kabul veya ödeme için ibraz etmek, protesto çekmek, poliçenin bir nüshasının verilmesini istemek gibi belirli bir kişi nezdinde yapılacak olan bütün işlemlerin, bu kişinin ticaret yerinde ve böyle bir yeri yoksa konutunda yapılması gereklidir.

(2) Ticaret yeri veya konutun bulunduğu yer dikkatle araştırılır. Kolluktan veya yerel posta yönetiminden edinilen bilgilerden bir sonuç çıkmadığı takdirde başka araştırma yapmaya gerek yoktur.

Açıklama

Poliçeye bağlı işlemlerin geçerli sayılabilmesi için yalnızca zamanı değil, yapılacağı yer de hukuken belirlenmiştir. TTK Madde 755, kabul veya ödeme için ibraz, protesto çekme, poliçenin bir nüshasının verilmesini isteme gibi belirli bir kişi nezdinde gerçekleştirilecek tüm işlemlerin, o kişinin ticaret yerinde, böyle bir yer yoksa konutunda yapılması gerektiğini düzenler. Hüküm, poliçeye ilişkin protesto ve ibraz usulünü düzenleyen TTK 714 ve devamı maddeleriyle birlikte okunur; işlemin yapılacağı yerin yanlış seçilmesi, ibraz veya protestonun geçersizliği sonucunu doğurabileceğinden, kuralın belirlenme amacı senet ilişkisinde hukuki güvenliği sağlamaktır. Tebligat ve noter işlemlerine ilişkin genel mevzuat da bu yer belirlemesiyle uyumlu biçimde işler.

Maddenin ikinci fıkrası, muhatabın ya da nezdinde işlem yapılacak kişinin ticaret yeri veya konutunun nasıl araştırılacağını somut bir özen ölçüsüne bağlar. Adres dikkatle araştırılır; kolluk birimlerinden veya yerel posta yönetiminden bilgi alınır. Bu kaynaklardan bir sonuç elde edilemezse, başka araştırma yapma yükümlülüğü doğmaz. Böylece protesto memuru veya işlemi yürüten kişiye, sınırsız değil ölçülü bir araştırma görevi yüklenmiş olur. Uygulamada bu, protestonun düzenlendiği adresin geçerliliği tartışıldığında, kolluk ve posta kaydına başvurulup başvurulmadığının denetlenmesi anlamına gelir; gerekli araştırma yapılmışsa, kişinin bulunamaması işlemi geçersiz kılmaz.

Yer kuralına uyulmaması, ibraz veya protestonun hükümsüzlüğüne ve dolayısıyla hamilin başvuru hakkını kaybetmesine yol açabilir; bu nedenle TTK Madde 755 yalnızca usuli bir ayrıntı değil, başvuru hakkının korunmasının ön koşuludur. Yargıtay’ın senetlere ilişkin içtihadında, protesto işleminin borçlunun ticaret yeri dışında ve gerekli adres araştırması yapılmaksızın düzenlenmesi hâlinde protestonun geçersiz sayıldığı, buna dayalı başvuru talebinin reddedildiği görülmektedir. Buna karşılık, posta ve kolluk kaydıyla adres yeterince araştırılmış ancak kişiye ulaşılamamışsa, usulüne uygun düzenlenen protesto geçerliliğini korur ve hamilin başvuru hakkı ayakta kalır. Bu denge, alacaklının haklarını kullanabilmesi ile borçlunun usule uygun bildirim hakkı arasındaki uyumu sağlamaya yöneliktir; uygulamada noterin protesto işlemini yürütürken bu adres araştırmasını eksiksiz tutması, sonradan doğacak geçersizlik itirazlarının önüne geçer.