TTK 759. Madde

(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

(2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Açıklama

Poliçe gibi hamiline ya da ciro yoluyla dolaşan bir senedin kaybı veya çalınması, hak sahibini senedi ibraz edemediği için güç durumda bırakır. TTK Madde 759, kaybolan poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesi hâlinde senedin iptaline karar verilmesini isteme imkânını tanıyarak bu sorunu çözer. İptal kararı, zıyaa uğrayan senedin yerine geçecek bir hukuki dayanak sağlar ve hak sahibinin senet olmaksızın hakkını ileri sürebilmesinin yolunu açar. Hüküm, poliçenin iptaline ilişkin sonraki maddelerle birlikte bir bütün oluşturur ve 6762 sayılı eski Kanunun 671 inci maddesinden dili güncelleştirilerek aktarılmıştır.

İptal yoluna başvuracak kişiye bu madde belirli yükümlülükler getirir. İlk olarak, poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmiyor olması gerekir; senedin kimde olduğu biliniyorsa iptal değil istirdat yolu gündeme gelir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı biçimde gösteren delilleri mahkemeye sunmakla yükümlüdür. Ayrıca senedin bir suretini ibraz etmeli veya en azından senedin esaslı içeriği hakkında, yani düzenleyen, vade, bedel ve lehtar gibi unsurlar bakımından mahkemeye bilgi vermelidir. Bu yükümlülükler, mahkemenin iptal isteminin ciddiyetini ve istem sahibinin senet üzerindeki hak iddiasının inandırıcılığını değerlendirebilmesini sağlar.

İstem sahibinin bu yükümlülükleri yerine getirmemesi, iptal sürecinin başlatılamaması sonucunu doğurur; zira mahkeme, zıyaı inandırıcı bulmadığı veya senet içeriği hakkında yeterli bilgiyi alamadığı sürece ilan ve iptal aşamasına geçemez. Yargıtay uygulamasında, iptal isteminde bulunan kişinin senedi elinde iken kaybettiğini somut delillerle ortaya koyması gerektiği, soyut iddianın iptal kararı için yeterli sayılmadığı kabul edilmektedir. Örneğin cüzdanında taşıdığı bir poliçeyi hırsızlık sonucu kaybeden lehtar, hırsızlık şikâyetini ve senedin içeriğine ilişkin bilgileri mahkemeye sunduğunda iptal sürecini işletebilirken; senedin nerede ve nasıl kaybolduğunu açıklayamayan istem sahibinin talebi reddedilebilir. Bu nedenle TTK Madde 759, iptal isteyen hak sahibine ispat ve bilgilendirme bakımından somut bir hazırlık yükü yükler. Senedin suretini saklamış olan veya içeriğini ayrıntılı biçimde belgeleyebilen hak sahibi, iptal sürecini çok daha hızlı işletme avantajına sahip olur.