TTK 768. Madde
(1) Protestonun şekli ve protesto çekilmesi için belirli olan sürelerle poliçeden doğan hakların kullanılması veya korunması için gerekli diğer işlemlerin şekli, protestonun çekilmesi veya işlemin yapılması gereken ülkenin hukukuna göre belirlenir.
TTK 768. Madde Gerekçesi
Bu madde, 6762 sayılı Kanunun 680 inci maddesinden, dili güncelleştirilerek aynen alınmıştır.
Açıklama
TTK Madde 768, poliçeden doğan hakların kullanılması ve korunmasında uygulanacak hukuku belirleyen bir kanunlar ihtilafı kuralı niteliği taşır. Hüküm, özellikle protestonun şekli ve protesto çekilmesi için öngörülen sürelerle, başvurma haklarının korunmasına hizmet eden diğer işlemlerin biçimini, bu işlemlerin yapıldığı ülkenin hukukuna bağlamaktadır. Düzenleme, kıymetli evrak hukukunun milletlerarası karakterini dikkate alarak Cenevre Yeknesak Kuralları çizgisinde şekillenmiş olup, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un kambiyo senetlerine ilişkin özel bağlama kurallarıyla da uyum içindedir. Böylece sınır aşan poliçe ilişkilerinde, hangi ülke hukukunun hangi işleme uygulanacağı önceden öngörülebilir hâle gelir.
Uygulamada bu kural, poliçenin ödeme yeri ile protesto yerinin farklı devletlerde bulunduğu durumlarda devreye girer. Örneğin, ödeme yeri yurt dışında olan bir poliçenin ödenmemesi hâlinde, hamilin başvurma hakkını korumak için protestoyu hangi süre içinde ve hangi şekilde düzenletmesi gerektiği, protestonun çekileceği ülkenin usul hükümlerine göre saptanır. Aynı şekilde, kabul için ibraz, suret çıkarma veya araya girme gibi koruyucu işlemlerin geçerli biçimde tamamlanması da o ülkenin öngördüğü şekil şartlarına tabidir. Hamil, hak kaybına uğramamak için işlemi yapacağı yerdeki yetkili makamın ve noterliğin gerektirdiği usulü titizlikle izlemek zorundadır. Bu noktada şekle ilişkin kuralın yöneldiği tek husus işlemin biçimi olup, alacağın esasına veya borçlunun sorumluluğunun kapsamına ilişkin sorunlar başka bağlama kurallarına göre çözülür. Dolayısıyla protestonun hangi merci önünde, hangi belgeyle ve hangi içerikle düzenleneceği işlem yerinin hukukundan; alacağın muaccel olup olmadığı ise ayrı bir değerlendirmeden çıkar.
Bu işlemlerin öngörülen ülke hukukuna uygun yapılmaması, başvurma haklarının yitirilmesi sonucunu doğurabilir; zira süresinde ve usulünce çekilmeyen protesto, hamilin cirantalara karşı müracaat imkânını ortadan kaldırır. Yargıtay’ın kambiyo senetlerine ilişkin yerleşik içtihadında, şekle bağlı bu işlemlerin geçerliliği titizlikle denetlenmekte ve eksiklik hak düşürücü olarak değerlendirilmektedir. Örneğin, ödeme yeri Almanya olan bir poliçenin protestosu Türkiye’de Türk usulüne göre düzenlenirse, TTK Madde 768 uyarınca işlem geçersiz sayılabilir ve hamil müracaat hakkını kaybedebilir. Bu nedenle uluslararası ticarette poliçe alan tarafların, ödeme ve protesto yerinin hukukunu önceden değerlendirmeleri pratik bir zorunluluktur.