Açıklama

Tababet Kanunu’nun 35. maddesi, diş hekimleri ve dişçilerin reçete yazma yetkisini düzenleyen önemli bir hükümdür. Madde, eczanelerden temin edilecek ilaçların sınırlı kapsamını belirleyerek, meslek yetkileri ile ilaç denetimi arasındaki bağı kurar.

Hükme göre diş hekimleri ve dişçiler, Eczaneler Kanununa bağlı yönetmelikte sayılan maddeleri reçete ile eczanelerden temin edebilir; bu yönetmelikte yer almayan ve reçete ile alınması zorunlu maddeleri içeren reçete yazamazlar. Bu düzenleme, diş hekimliği mesleğinin ilaç reçete yetkisinin tıp hekimlerinden daha dar kapsamlı olduğunu açıkça ortaya koyar.

Madde; 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun, Beşerî Tıbbî Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği, Reçete Bilgi Sistemi Yönetmeliği ve SUT (Sağlık Uygulama Tebliği) ile birlikte uygulanır. Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu (TİTCK), hangi ilaçların reçete ile alınabileceğini ve bunlar arasında diş hekimlerinin yazabileceği olanları belirler.

Diş hekimliği pratiğinde reçete yazılan ilaçlar genellikle şunlardır: antibiyotikler (amoksisilin, klindamisin), analjezik ve anti-inflamatuar ilaçlar (parasetamol, ibuprofen), ağız içi antiseptikler (klorheksidin), lokal anestezikler ve bazı durumlar için kısa süreli benzodiazepinler. Ancak onkolojik ilaçlar, psikiyatrik ilaçlar ve kronik hastalık ilaçlarının reçetelenmesi diş hekimlerinin yetkisi dışındadır.

Yargıtay, diş hekiminin yetki sınırı dışında ilaç reçetelemesi hâlinde hem mesleki etik ihlali hem de olası hastaya zarar vermesi bakımından disiplin ve cezai süreç başlayabileceğini kabul etmektedir. TCK’nın 188. maddesi (uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti), reçete ile yazılan kontrollü maddeler bakımından uygulanabilir.

Danıştay içtihatları, diş hekimlerinin yazabileceği ilaç listesinin yönetmelikle güncellenmesinin idari yetki alanı içinde olduğunu; bu güncellemelerin bilimsel ve mesleki veri tabanına dayandığı sürece idari yargı denetiminden geçtiğini belirtir.

E-reçete sistemi, diş hekimlerinin yazdığı reçetelerin SGK ve Medula sistemlerinde otomatik denetimini sağlamış; yetki sınırlarının aşılmasının teknik olarak engellenmesinin altyapısını oluşturmuştur. Aşırı antibiyotik kullanımının kontrolü için diş hekimlerine özgü antibiyotik danışmanlık yönetmelikleri geliştirilmektedir.

KVKK kapsamında reçete bilgisi özel nitelikli kişisel veri olup; e-reçete sisteminde güvenli biçimde saklanır. Hasta, reçete bilgilerine e-nabız üzerinden erişebilir.

Diş hekimliği fakültelerinin farmakoloji eğitimleri, 35. madde kapsamında yazılabilecek reçete türleri ile sınırlandırılmış olup, tıp fakültelerindeki farmakoloji eğitiminden daha dar kapsamlıdır. Bu durum, mesleki yetki sınırlarının akademik eğitim düzeyiyle uyumunu yansıtır.

1928’de ilaç denetiminin diş hekimliği uygulamalarına uyarlanması amacıyla konulan 35. madde, bugün antibiyotik direnci, ilaç kötüye kullanımı ve akılcı ilaç kullanımı ilkeleri bakımından modern ilaç politikasının diş hekimliği boyutunu çerçevelemektedir. Madde, mesleki yetki ile halk sağlığının birbirine paralel korunmasının önemli bir aracıdır.