TMK 277. Madde
(1) Boşanma veya evliliğin iptali sebebiyle ya da kanun veya mahkeme kararı gereğince mal ayrılığına geçiş hâllerinde, her eş edinilmiş mallara katılma rejiminde kendi kişisel malı sayılacak olanları ortaklık mallarından geri alır.
(2) Geri kalan ortaklık malları eşler arasında yarı yarıya paylaşılır.
(3) Yasal paylaşmanın değiştirilmesine ilişkin anlaşmalar, ancak mal rejimi sözleşmesinde bunun açıkça öngörülmüş olması hâlinde geçerlidir.
TMK 277. Madde Gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 242 nci maddesinden aynen alınmıştır. Bir önceki hükümden farklı olarak, bu hükümle mal ortaklığırejiminin boşanma ve ya evliliğin iptali sebeplerinden biriyle ya da kanun ve ya mahkeme kararıyla mal ayrılığına geçiş sebebiyle sona ermesi hâ llerinde paylaşmanın nasıl yapılacağıdüzenlenmiştir. Madde, mal ortaklığınısona erdiren diğer hâ llerde, edinilmişmallara katılma rejiminde olduğu gibi, eşin kendi kişisel malısayılan mallarınıortaklık mallarından ayırdedip alma hakkına yer vermiştir. Eşlerin edinilmişmallara katılma rejiminde kişisel mal sayılan mallarınıayırdedip almasından sonra geri kalan ortaklık mallarının eşler arasında yarıyarı ya paylaşılmasıesasıkabul edilmiştir. Maddenin üçüncüfıkrasında, bu paylaşma oranlarının değiştirilmesine ilişkin anlaşmaların, ancak mal rejimi sözleşmesiyle ve bu sözleşmede bunun açıkça öngörülmesiyle mümkün olduğu hükme bağlanmıştır.
Açıklama
TMK 277. maddesi, mal ortaklığı rejiminin boşanma, evliliğin iptali ya da kanun veya mahkeme kararıyla mal ayrılığına geçiş nedeniyle sona ermesi hâlinde paylaşmanın nasıl yapılacağını düzenler. Bu hâllerde her eş edinilmiş mallara katılma rejimine ilişkin hükümlere göre payını alır. Madde, boşanma ve iptal durumlarında mal ortaklığı rejimini tasfiye ederken yasal mal rejimiyle paralel bir sonuca varılmasını sağlar.
Düzenlemenin pratik önemi, mal ortaklığını seçen çiftlerin boşanma hâlinde salt yarı-yarıya paylaşma yerine edinilmiş mallara katılma rejimiyle hesaplanan katılma alacağı esasına tabi tutulmasıdır. Bu yaklaşım, evlilik süresince katkı sağlamayan veya aleyhte davranan eşin haksız kazanç elde etmesini önler. Kanun koyucu, boşanma hâlinde tam ortaklığın yaratacağı adaletsizliğe karşı daha ölçülü bir çözüm benimsemiştir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi kararlarında, boşanma hükmünün kesinleşme tarihi paylaşma hesabının başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir. Mal rejiminin sona erme tarihi ile tasfiye davası arasındaki değer değişimleri, katılma alacağı hesabında dikkate alınır. Eşlerin mal rejimi sözleşmesiyle farklı bir paylaşma oranı belirleyip belirleyemeyeceği tartışmalıdır; genel görüş, 276. maddeye ilişkin sözleşme özgürlüğünün yalnızca ölüm ve rejim değişikliği hâllerine özgü olduğu yönündedir.