TMK 294. Madde
(1) Ana ve babanın yasal mirasçıları, çocuk ve Cumhuriyet savcısı sonradan evlenme yoluyla soybağının kurulmasına itiraz edebilirler. İtiraz eden, kocanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür.
(2) Çocuğun altsoyu da, çocuğun ölmüş ya da ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmiş olması hâlinde itiraz hakkına sahiptir.
(3) Tanımanın iptaline ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.
TMK 294. Madde Gerekçesi
Madde yürürlükteki Kanunun 251 inci maddesini karşılamaktadır. İsviçre Medenî Kanununun 259 uncu maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarından bazıdeğişikliklerle alınmıştır. Maddenin birinci fıkrasına göre, çocuğun soybağının evlenme yoluyla kurulmasına ana ve babanın yasal mirasçıları, çocuk ve Cumhuriyet savcısıitiraz edebilecektir. İtiraz eden, kocanın baba olmadığınıkanıtlamak zorundadır. İkinci fıkrada ise, çocuğun ölmüş ya da ayırt etme gücünüsürekli olarak kaybetmişolmasıhâ linde, çocuğun altsoyuna da itiraz hakkıtanınmıştır. Madde bu hâ liyle, yürürlükteki Kanuna göre itiraz hakkıolanların çevresini, çocuğu ve koşullarıgerçekleşirse onun altsoyunu eklemek suretiyle genişletmiştir. Üçüncüfıkrada ise, Tasarının tanımanın iptaline ilişkin hükümlerine yoll ama yapılmıştır. ÜÇÜNCÜAYIRIM A) TANIMA VE BABALIK HÜKMÜBu Ayırımda, çocuk ile babasıarasındaki soybağının tanıma ve babalığa dair hâ kim hükmüaracılığıyla kurulması düzenlenmektedir. Yeni düzenlemede “sahih-gayrisahih nesep” farklılığıkaldırıldığı için, tanıma ve babalık hükmü, yürürlükteki Kanunun sistematiğinden farklı olarak, soybağının hükümlerinden önce düzenlenmiştir. Tanıma ve babalık hükmü, çocuk ile baba arasında “sahih olmayan nesep” değil, normal bir soybağıkurmaktadır.
Açıklama
TMK 294. maddesi, sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağına itiraz hakkını tanır. İtiraz edebilecekler; ana ve babanın yasal mirasçıları, çocuk ve Cumhuriyet savcısıdır. İtiraz eden taraf, kocanın baba olmadığını ispat etmek zorundadır. Bu düzenleme, soybağının kolayca kötüye kullanılmasını önleyen önemli bir güvencedir.
İtirazın amacı, miras payını korumak isteyen mirasçıların ya da biyolojik gerçekle çeliştiğini düşünen çocuğun bu yolla itiraz etmesine olanak tanımaktır. Cumhuriyet savcısının itiraz hakkı, kurumun kamu düzeni ve nüfus kayıtlarının doğruluğuyla ilgili denetim işlevini yansıtır. Davanın ispat yükü, soybağının reddi davasındakiyle paraleldir; DNA testi birincil delil niteliği taşır.
Süre bakımından madde açık bir düzenleme içermese de TMK 289’daki sürelerle kıyas yapılarak itirazın soybağından haberdar olunduğu tarihten itibaren makul sürede kullanılması gerekmektedir. İtirazın başarıya ulaşması hâlinde nüfus kaydındaki soybağı silinir ve miras, nafaka gibi hukuki sonuçlar geriye dönük etki yaratmaz; yalnızca gelecekteki ilişkiler bundan etkilenir. Yargıtay, itiraz davalarında çocuğun gerçek yararını merkezde tutmaktadır.