TMK 295. Madde
(1) Tanıma, babanın, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur.
(2) Tanıma beyanında bulunan kimse küçük veya kısıtlı ise, veli veya vasisinin de rızası gereklidir.
(3) Başka bir erkek ile soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz.
TMK 295. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 291 inci maddesini karşılamaktadır. Madde, 1984 tarihli Öntasarının 281 inci maddesinin ilk üçfıkrasından aynen alınmıştır. Yürürlükteki metinde yer alan, babanın ölümüve ya ayırt etme gücünden devamlısurette yoksun 61 bulunmasıhâ linde çocuğun babanın babası tarafından da tanınabilmesi olanağımaddeye alınmamıştır. Ölüm ve ya ayırt etme gücünün kaybıhâ llerinde ana ve ya çocuk babalık davasıaçabilir. Yapılan düzenlemede, yürürlükteki Kanundan farklı olarak, tanımanın resmî senet ve ya vasiyetname ile yapılabilmesi yanında, nüfus memuruna ve ya mahkemeye yazılıbaşvuruda bulunmak suretiyle yapılmasıolanağıda öngörülmüştür. İkinci fıkrada, tanıyacak kimsenin küçük ve ya kısıtlıolmasıhâ linde, tanıma işlemi için velisinin ya da vasisinin rızasına ihtiyaçduyduğu belirtilmiştir. Bu, tanımanın doğurabileceği malî külfetler nedeniyle gerekli görülmüştür. Üçüncüfıkra ise, başka bir erkek ile soybağıbulunan çocuğun bu bağgeçersiz kılınmadıkça tanınamayacağını, bu hususta doğabilecek bazıduraksamalarıgidermek için, hükme bağlamaktadır. Yürürlükteki Kanunun 292 nci maddesinde yer alan ve kısmen 1984 tarihli Öntasarının 281 inci maddesinin son fıkrasında da, birbirleriyle evlenmeleri yasak olan hısımların evlenmelerinden doğan çocukların tanınamayacağıhususunda korunan düzenleme ise, çocuğun menfaatleri bakımından uygun olmadığıgerekçesiyle alınmamıştır.
Açıklama
TMK 295. maddesi, evlilik dışında doğan çocuk ile biyolojik babası arasında soybağını kuran tanıma kurumunu düzenler. Tanıma, babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusuyla ya da resmi senet veya vasiyetnamesiyle yaptığı bir irade beyanıdır. Tanıma için annenin veya çocuğun rızası zorunlu değildir; ancak bu kişilerin tanımaya itiraz hakları mevcuttur.
Tanımanın şekli gereklilikleri, soybağı kurmanın sağlıklı belgelenmesini güvence altına alır. Sözlü tanıma geçersizdir; yazılı başvuru, resmi senet veya vasiyetname zorunludur. Vasiyetname yoluyla yapılan tanıma baba hayattayken hüküm ifade etmez; vasiyetnamenin açılmasıyla birlikte soybağı kurulmuş sayılır. Bu son durum, baba öldükten sonra çocuğun miras haklarını koruyacak şekilde tasarlanmıştır.
Tanıma tek taraflı bir irade açıklamasıdır ve geri alınamaz; ancak baba, yanılma, aldatma veya korkutma nedeniyle tanımanın iptali davası açabilir (TMK 297). Tanıma, baba ile çocuk arasında tam bir soybağı kurar; çocuk babanın soyadını taşır ve mirasçısı olur. Yargıtay, tanıma beyanının şekle uygunluğunu sıkı biçimde denetlemekte; gayri resmi beyanlar ve sadece şahit beyanlarına dayanan tanımaları geçersiz saymaktadır.
