TMK 594. Madde

(1) Mirasbırakanın mirasçısı bulunup bulunmadığı veya mirasçıların tamamı bilinmiyorsa, sulh hâkimi uygun araçlarla ve bir ay ara ile iki defa ilân yapıp hak sahiplerini son ilândan başlayarak en geç bir yıl içinde mirasçılık sıfatlarını bildirmeye çağırır.

(2) İlân süresinde kimse başvurmazsa ve sulh hâkimi de hiçbir mirasçı tespit edememişse, miras sebebiyle istihkak davası açma hakkı saklı kalmak üzere miras Devlete geçer.

Açıklama

TMK Madde 594, mirasbırakanın mirasçısı bulunup bulunmadığının veya mirasçıların tamamının bilinmediği durumlarda izlenecek ilan ve çağrı usulünü düzenleyerek terekenin sahipsiz kalmasını önler. Maddeye göre, böyle bir belirsizlik halinde sulh hakimi, uygun araçlarla ve bir ay ara ile iki defa ilan yaparak hak sahiplerini, son ilandan başlayarak en geç bir yıl içinde mirasçılık sıfatlarını bildirmeye çağırır. Gerekçede belirtildiği üzere, eski metindeki ilan usulü yetersiz görüldüğünden ilanın nasıl yapılacağı açıklanmış ve başvuru süresi ülke koşulları dikkate alınarak uzatılmıştır. Hüküm, terekenin resmen yönetilmesini düzenleyen TMK Madde 592 ve devamı ile mirasın Devlete geçmesine ilişkin TMK Madde 501 ile sistematik bağlantı içindedir.

Maddenin işleyişinde ilan ve bekleme sürecinin titizliği dikkat çeker. Sulh hakimi tek bir ilanla yetinmez; bir ay arayla iki kez ilan yaparak mirasçıların duyumdan haberdar olma olasılığını artırır. Son ilandan itibaren işleyen bir yıllık süre, hak sahiplerine mirasçılıklarını bildirip belgelendirmeleri için makul bir zaman tanır; bu süre, özellikle yurt dışında bulunan veya akrabalık ilişkisinden geç haberdar olabilecek kişiler düşünülerek genişletilmiştir. Bu bekleme süresi boyunca tereke korumasız bırakılmaz; mirasçıların bilinmemesi resmen yönetme sebeplerinden biri olduğundan, TMK Madde 592 uyarınca tereke sulh hakimince resmen yönetilir. Böylece miras, hak sahibi belirleninceye kadar idare edilir ve değer kaybına uğraması önlenir.

İlan süresinin sonucu, ikinci fıkrada açıkça düzenlenmiştir: ilan süresinde kimse başvurmazsa ve sulh hakimi de hiçbir mirasçı tespit edemezse, miras sebebiyle istihkak davası açma hakkı saklı kalmak üzere miras Devlete geçer. Devletin bu kazanımı kesin değildir; sonradan ortaya çıkan gerçek bir mirasçı, miras sebebiyle istihkak davası açarak hakkını talep edebilir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, mirasçısı bulunmayan terekenin Devlete intikalinin son mirasçı sıfatına dayandığını ve gerçek mirasçının istihkak davası ile bu hakkı geri alabileceğini kabul etmektedir. Somut bir örnek vermek gerekirse: hiç bilinen yakını olmayan bir kişinin vefatından sonra iki kez ilan yapılmış, bir yıl içinde kimse başvurmamışsa tereke Devlete geçer; ancak sonradan ortaya çıkan bir kardeş çocuğu, istihkak davası açarak terekeyi talep edebilir. Böylece TMK Madde 594, hem terekenin sahipsiz kalmasını önler hem de gerçek hak sahibinin korunmasını güvence altına alır.