TMK 92. Madde
(1) (Değişik: 2/1/2003-4778/35 md.)
(2) Yabancı dernekler, (…)10 Dışişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığının izniyle Türkiye’de faaliyette ve işbirliğinde bulunabilirler, şube açabilirler, üst kuruluşlar kurabilir ve kurulmuş üst kuruluşlara katılabilirler.
TMK 92. Madde Gerekçesi
Maddede yabancıderneklerin Türkiye’de faaliyet göstermelerinin koşullarıdüzenlenmiştir. Bunun için Bakanlar Kurulundan izin alınmasızorunludur. Bakanlar Kurulu ekonomik, kültürel ve teknik konularda bilgi ve teknolojilerinden yararlanılmak üzere yabancıbir derneğe Türkiye’de faaliyet izni verebilir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 92. maddesi, 2003 yılındaki değişiklikle yabancı derneklerin Türkiye’de faaliyette bulunabilmesinin koşullarını yeniden düzenlemiştir. Maddeye göre yabancı dernekler, Dışişleri Bakanlığı’nın görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığı’nın izniyle Türkiye’de faaliyette ve işbirliğinde bulunabilirler, şube açabilirler ve üst kuruluş kurabilirler.
Değişiklik öncesinde yabancı dernek faaliyeti için Bakanlar Kurulu kararı gerekmekteydi; yeni düzenlemede idari izin yöntemi benimsenmiş, böylece süreç hızlandırılmıştır. Dışişleri Bakanlığı’nın görüş alınması zorunluluğu, yabancı dernek faaliyetinin uluslararası ilişkiler ve dış politika boyutunu yansıtmaktadır. İzin başvurusu reddedilen yabancı dernek, idari yargı yoluna başvurabilir.
Yabancı derneklerin Türkiye’deki faaliyetleri Türk hukukuna tabidir; tüzük amacına uygunluk, mali denetim ve raporlama yükümlülükleri Türk mevzuatı çerçevesinde değerlendirilir. 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 21. maddesi ve Dernekler Yönetmeliği, yabancı dernek temsilciliklerinin kuruluş ve işleyişine ilişkin ayrıntıları düzenlemektedir. Özellikle uluslararası sivil toplum kuruluşlarının Türkiye ofisleri, bu madde kapsamında değerlendirilen kurumlar arasındadır ve İçişleri Bakanlığı’na periyodik raporlama yapmak zorundadır.