TMK 103. Madde
(1) Mahkemenin verdiği karar, tebliğ tarihinden başlayarak bir ay içinde, başvuran veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilebilir.
(2) Vakıflar Genel Müdürlüğü veya ilgililer, vakfın kurulmasını engelleyen sebeplerin varlığı hâlinde iptal davası açabilirler.
TMK 103. Madde Gerekçesi
Maddenin birinci fıkrasıyürürlükteki Kanunun 74 üncü maddesinin üçüncüfıkrasınıkarşılamaktadır. Mahkemenin vereceği kararın, tebliği tarihinden başlayarak bir ay içinde, başvuru sahibi ve ya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilebileceği öngörülmüşolmakla, yürürlükteki metinden farklı olarak, başvuru sahibi ile Vakıflar Genel Müdürlüğü ’nün temyiz hakkıaynıesaslara tâ bi kılınmış, temyiz süresi de, Vakıflar Genel Müdürlüğü bakımından “iki ay” yerine “bir ay”a indirilmişolmaktadır: Diğer taraftan, vakfın kurulmasıistemini reddeden mahkeme kararının da aynıesaslar içinde temyiz edilebileceği kabul edilmiştir. Temyiz süresinin Vakıflar Genel Müdürlüğü bakımından kısaltılmasıile, vakfın kuruluşunun daha fazla geciktirilmemesi, durumun bir an önce yasal yolla aydınlığa kavuşturulmasıamacıgüdülmüş; bu yolla, Ülkemizde yakınmalara yol açan yargılamanın uzamasına ilişkin itirazlar, genel temyiz süresi olan onbeşgünün daha fazla uzatılmasının önüne geçilmesi suretiyle kısmen giderilmiştir. Vakfın kurucusu ile Vakıflar Genel Müdürlüğünün temyiz süresinin aynıolmasıda, bu konuda olmasıgereken bir eşitliğin gereği olarak düşünülmüştür. Maddenin ikinci fıkrasında, vakfın kurulmasınıengelleyen sebeplerin varlığıhâ linde, Vakıflar Genel Müdürlüğünün ve ya ilgililerin iptal davasıaçabileceği esası getirilmiştir. Böylece maddede, başvuranın ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ’nün temyize başvurma hakkıile, bundan farklı olarak Vakıflar Genel Müdürlüğü ile ilgililerin vakıf kurma işleminin geçerliliğini engelleyen sebeplere dayanarak iptal davasıaçma haklarıaçıklığa kavuşturulmuştur. Ehliyetsizlik ve irade sakatlığı, iptal davası bakımından en önemli sebepleri oluştururlar. Buradaki iptal davası, vakıf kurulduktan sonra, kuruluştaki eksiklik ve hukuka aykırılıklar sebebiyle vakfın tüzel kişiliğine son verilmesi amacıyla açılacak ve verilecek hüküm 2 nci maddenin uygulanmasıyla farklısonuçlara varılmasıgerekmeyen durumlar bakımından, geçmişe etkili olabilecektir. 19
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 103. maddesi, vakfın tescilini reddeden ya da kabul eden mahkeme kararına karşı temyiz ve iptal yollarını düzenlemektedir. Mahkemenin verdiği karar, tebliğ tarihinden başlayarak bir ay içinde başvuran veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilebilir. Ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğü ve ilgililer, vakfın kurulmasını engelleyen ya da tescile kabul gibi görünen kararların iptalini isteyebilir.
Bir aylık temyiz süresi hak düşürücü niteliktedir. Sürenin kaçırılması durumunda kararın kesinleşeceği ve artık itiraz yolunun kapalı olacağı kabul edilmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne temyiz hakkının tanınması, kamusal denetim işlevinin sicil aşamasında da sürdürülmesini sağlamaktadır. Bu yetki, kamu yararına aykırı ya da gerçekliği şüpheli vakıf kurma girişimlerinin engellenmesinde etkin bir araç niteliğindedir.
Vakıfların kurulmasını engelleyen kararlar kapsamında; yetersiz malvarlığı, belirsiz amaç, kanuna veya ahlâka aykırı amaç gibi sebepler yer almaktadır. Bu kararlara karşı başvuran ve Vakıflar Genel Müdürlüğü temyiz yoluna gidebilir. Uygulama açısından noter onaylı vakıf senedinin içeriğinin Türk Medeni Kanunu’nun asgari unsur gerekliliklerini karşılaması büyük önem taşımaktadır; aksi hâlde tescil aşamasında reddedilme riski doğmaktadır.