TMK 794. Madde
(1) İntifa hakkı, taşınırlar, taşınmazlar, haklar veya bir malvarlığı üzerinde kurulabilir.
(2) Aksine düzenleme olmadıkça bu hak, sahibine, konusu üzerinde tam yararlanma yetkisi sağlar.
TMK 794. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 717 nci maddesini karşılamaktadır. Madde İsviçre Medenî Kanununun 745 inci maddesine uygun olarak, iki fıkra hâ linde düzenlenmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. İntifa hakkının konusu ve konu üzerinde sağladığıyetki tanımlanmıştır.
Açıklama
TMK Madde 794, intifa hakkının konusunu ve hak sahibine sağladığı yetkinin kapsamını tanımlayarak bu sınırlı ayni hakkın çerçevesini çizer. Maddeye göre intifa hakkı taşınırlar, taşınmazlar, haklar veya bir malvarlığının tamamı üzerinde kurulabilir; aksine düzenleme olmadıkça hak sahibine konusu üzerinde tam yararlanma yetkisi sağlar. Bu tanım, intifayı yalnız kullanma yetkisi veren oturma hakkı gibi diğer irtifaklardan ayırır; çünkü intifa hem kullanma hem de semerelerden yararlanma yetkisini kapsar. Madde, hakkın kurulma biçimini düzenleyen TMK m.795, süresini belirleyen TMK m.797 ve geri verme borcunu öngören TMK m.799 ile bir bütün oluşturur; malvarlığı üzerinde intifa söz konusu olduğunda mirasa ve mal rejimlerine ilişkin hükümler de dolaylı olarak devreye girer.
Uygulamada intifa hakkının konusu, somut malların yanı sıra alacak gibi hakları ve hatta bir kişinin malvarlığının tümünü kapsayacak genişliktedir. Tam yararlanma yetkisi, hak sahibinin malı bizzat kullanmasını, kiraya vererek gelir elde etmesini ve doğal ya da hukuki semerelerini toplamasını içerir; ancak bu yetki, malın özüne ve ekonomik tahsis amacına saygı gösterme ödeviyle sınırlıdır. Hak sahibi malın değerini koruyacak biçimde özen göstermek, olağan bakım ve giderleri üstlenmekle yükümlüdür. Taraflar sözleşmeyle yararlanma yetkisinin kapsamını daraltabilir; örneğin yalnızca belirli semerelerden yararlanmayı öngörebilir. Malvarlığı üzerindeki intifada ise hak sahibi, aktifleri yönetirken pasifleri de gözetmek durumundadır.
Hükmün sonucu, intifanın geniş yararlanma yetkisi ile malikin mülkiyetinin içeriğinin nasıl bölüşüldüğünde ortaya çıkar; malik bu süre boyunca kuru mülkiyet sahibi olarak yalnızca tasarruf yetkisini elinde tutar. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, intifa hakkı sahibinin taşınmazı kullanma ve semerelerinden yararlanma yetkisinin bulunduğunu, malikin ise mülkiyetin özüne dokunan tasarruflarda hak sahibinin yararlanmasını engelleyemeyeceğini kabul etmektedir. Somut bir örnekle, ölümüne kadar bir kişiye tanınan intifa hakkı kapsamında hak sahibi taşınmazı kiraya verip kira gelirini alabilir; malik bu süre içinde taşınmazı satabilse de alıcı, intifa yükü ile birlikte mülkiyeti devralır. Böylece TMK m.794, intifanın kapsamını netleştirerek tarafların yetki alanlarını ayırır.