TMK 163. Madde
(1) Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir.
TMK 163. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 131 inci maddesini karşılamaktadır. Maddedeki “terzil edici cürüm” kavramı yerine “küçük düşürücüsuç ” kavramıkullanılmıştır. Bu kavram hem yüz kızartıcıhem de bu nitelikte olmayan diğer cürümleri kapsar mahiyette genişbir kavramdır. Yürürlükteki maddede “terzil edici cürüm” işleme mutlak bir boşanma sebebi, buna karşılık haysiyetsiz hayat sürme nisbî bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. Bir başka ifadeyle terzil edici cürüm de çekilmezlik şartıaranmadan boşanma ya hükmedilebildiği hâ lde, haysiyetsiz bir yaşam sürme hâ linde bu durum tek başına boşanma için yeterli olmayıp, bu sebeple eşler için birlikte yaş ama çekilmez hâ le gelmişolmalıdır. Değişiklik sonucu her iki sebep de nisbî boşanma sebebi hâ line getirilmiştir. Buna göre ister küçük düşürücüsuçişlenmişolsun, ister haysiyetsiz bir hayat sürülmüşolsun, boşanma ya hükmetmek için bu durumların diğer eş için birlikte yaşamayıçekilmez hâ le getirmesi zorunlu olacaktır.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 163. maddesi, eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi ya da haysiyetsiz hayat sürmesi ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi hâlinde, bu eşin her zaman boşanma davası açabileceğini düzenlemektedir.
“Küçük düşürücü suç” ifadesi, 743 sayılı mülga Kanun’daki “terzil edici cürüm” kavramının yerine geçmiştir. Yüz kızartıcı suçlar—dolandırıcılık, hırsızlık, cinsel istismar—bu kapsamda kesinlikle değerlendirilmektedir. Ancak madde yalnızca yüz kızartıcılarla sınırlı değildir; toplum nazarında diğer eşin utanmasına yol açan her türlü küçültücü suç bu kapsamda değerlendirilebilir. Mahkûmiyet kararı şart değildir; suçun işlendiğinin davacı eş tarafından ispatlanması yeterlidir.
“Haysiyetsiz hayat sürmek” ise sürekli ve alışkanlık hâline gelmiş bir yaşam biçimini ifade etmektedir: sürekli fuhuş ilişkileri, ağır alkolizm, kumar bağımlılığı gibi ahlaki normlardan sapma halleri bu kavramın içine girmektedir. Tek seferlik ya da geçici bir davranış yeterli değildir; alışkanlık veya süreklilik unsuru aranmaktadır. “Her zaman dava açılabilir” ifadesi, bu sebep için herhangi bir zamanaşımı ya da hak düşürücü süre öngörülmediğini ortaya koymaktadır.