TMK 206. Madde
(1) Haklı bir sebep varsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine, mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesine karar verebilir.
(2) Özellikle aşağıdaki hâllerde haklı bir sebebin varlığı kabul edilir:
1. Diğer eşe ait malvarlığının borca batık veya ortaklıktaki payının haczedilmiş olması,
2. Diğer eşin, istemde bulunanın veya ortaklığın menfaatlerini tehlikeye düşürmüş olması,
3. Diğer eşin, ortaklığın malları üzerinde bir tasarruf işleminin yapılması için gereken rızasını haklı bir sebep olmadan esirgemesi,
4. Diğer eşin, istemde bulunan eşe malvarlığı, geliri, borçları veya ortaklık malları hakkında bilgi vermekten kaçınması,
5. Diğer eşin sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması.
(3) Eşlerden biri ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun ise, onun yasal temsilcisi de bu sebebe dayanarak mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilir.
TMK 206. Madde Gerekçesi
Bu madde yürürlükteki Kanunun 175 ve 176 ncı maddelerini karşılamaktadır. Madde İsviçre Medenî Kanununun 185 inci maddesine uygun olarak kaleme alınmıştır. Birinci fıkrada eşlerden birinin istemi üzerine, haklısebep varsa hâ kim kararıyla mal ayrılığırejimine dönüşüm düzenlenmiştir. İkinci fıkrada kaynak Kanunda olduğu gibi haklısebeplere örnek niteliğindeki olaylara yer verilmiştir. Maddenin son fıkrasında eşlerden birinin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun bulunmasıhâ linde, yasal temsilcisinin de “ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun olma” haklısebebine dayanarak mal ayrılığına karar verilmesini isteme yetkisine sahip olduğu öngörülmüştür. Buna göre yasal temsilcisinin mal ayrılığına dönüşüm isteminde bulunmasısadece, temsil ettiği eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun olmasıkoşuluna bağlıdır.
Açıklama
TMK 206. maddesi, mevcut mal rejiminin hâkim kararıyla mal ayrılığına dönüştürülmesini düzenleyen olağanüstü mal rejimi müessesesini kurmaktadır. Haklı sebep varsa eşlerden birinin talebiyle mahkeme, mevcut mal rejiminin mal ayrılığına geçişine karar verebilir. Haklı sebepler arasında özellikle: diğer eşin iflası ya da malvarlığının borca batık olması; borçlarını ödemede ciddi yetersizlik; müşterek malların yönetimi konusundaki ihmal ve birlikte yaşamaya ara verilmesi sayılmaktadır.
Mal rejiminin mahkeme kararıyla dönüştürülmesi, eşlerin sözleşme yapma iradesinin bulunmadığı ya da bu iradenin koşullar nedeniyle pratikte mümkün olmadığı durumlarda koruyucu bir işlev üstlenir. Özellikle iflasa sürüklenen ya da aşırı borçlanan eşin mal rejimiyle diğer eşin malvarlığına zarar vermesi önlenmek istenmektedir.
Karar, yalnızca mal ayrılığına geçişe imkân tanır; başka bir rejime zorunlu geçiş bu yolla sağlanamaz. Kararın kesinleşmesinden itibaren yeni rejim uygulanmaya başlar; önceki rejimde biriken haklar ise tasfiye hükümlerine göre çözüme kavuşturulur. Mahkeme önlemin gerekliliğini takdir eder; haklı sebebin ispatı talep sahibi eşe düşmektedir.