TTK 475. Madde
(1) Sermaye, ancak alacaklılara verilen sürenin sona ermesinden ve beyan edilen alacakların ödenmesinden veya teminat altına alınmasından sonra azaltılabilir; aksi hâlde alacaklılar şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde sermayenin azaltılması işleminin tescilinin ilan edilmesinden itibaren iki yıl içinde sermayenin azaltılmasının iptali davası açabilirler. Teminatın yetersizliği hâlinde de yargı yolu açıktır.
(2) Azaltma kararının uygulanabilmesi için, pay senetleri miktarının, değiştirme veya damgalama yoluyla ya da diğer bir şekilde azaltılmasının gerekli olduğu hâllerde bu husus için yapılan ihtara rağmen geri verilmeyen pay senetleri şirketçe iptal edilebilir. Tebliğde şirkete geri verilmeyen senetlerin iptal edilecekleri yazılır.
(3) Pay sahiplerinin, değiştirilmek üzere şirkete geri verdikleri pay senetlerinin miktarı, karar gereğince değiştirmeye yetmezse, bu senetler iptal olunarak bunların karşılığında verilmesi gereken yeni senetler satılıp paylarına düşen miktar şirkette saklanır.
(4) Yukarıdaki fıkralarla, 473 ve 474 üncü maddelerde yazılı şartlara uyulmuş olduğunu gösteren belgeler ibraz edilmedikçe esas sermayenin azaltılmasına dair karar ve sermayenin gerçekten azaltılmış olması olgusu ticaret siciline tescil olunamaz.
TTK 475. Madde Gerekçesi
Madde, küçük ifade değişiklikleriyle 6762 sayılı Kanunun 398 inci maddesinin tekrarıdır.
Açıklama
TTK Madde 475, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun anonim şirketlerde sermaye azaltılmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen hükümler bütününde kararların yerine getirilmesi meselesini hükme bağlamaktadır. Sermaye azaltımı, şirket alacaklılarının güvencesini doğrudan etkileyen bir işlem olduğundan, kanun koyucu bu süreci titiz bir prosedüre tabi tutmuştur. Düzenleme, TTK m.474 hükümleriyle birlikte bir bütün oluşturmaktadır. Alacaklıların itiraz hakkı, mahkemenin denetimi ve ticaret sicili tescili, düzenlemenin vazgeçilmez unsurlarıdır. Sermayenin korunması ilkesi, TTK’nın anonim şirketlere ilişkin tüm düzenlemelerine hâkim olan temel bir değerdir; sermaye azaltımına ilişkin bu maddeler söz konusu ilkenin somut yansımalarını içermektedir.
Uygulamada TTK Madde 475, anonim şirket sermaye azaltım sürecinin yönetilmesinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Sermaye azaltımı kararının genel kurulda alınması, alacaklılara çağrı yapılması ve itiraz hakkının kullanımı bu madde kapsamında değerlendirilmektedir. Özellikle zararların kapatılması amacıyla yapılan sermaye azaltımı ile şirketteki fazla nakdin pay sahiplerine iade edilmesi amacıyla yapılan azaltım, farklı usul ve esas şartlarına tabidir. Alacaklı itirazlarının karara bağlanması ve mahkemenin rolü de uygulamada sıklıkla sorun yaratan konular arasındadır. Sermaye azaltımının ardından yapılacak tescil ve ilanın zamanında gerçekleştirilmemesi, işlemin üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesini geciktirebilmekte; bu durum şirket alacaklıları bakımından ciddi bir belirsizlik ortamı yaratmaktadır. Azaltım kararının ticaret siciline tescili ile Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlanması zorunlu ön koşullar arasındadır.
TTK Madde 475’ye aykırı biçimde gerçekleştirilen sermaye azaltımı, hem tescil aşamasında reddedilme hem de sonradan iptal davası yoluyla geçersiz kılınma riskiyle karşı karşıyadır. Alacaklıların itiraz hakkının engellenmesi ya da dikkate alınmaması, yönetim kurulunun şahsi sorumluluğunu gündeme getirebilmektedir. Yargıtay, sermaye azaltımının alacaklıların zararına yol açtığı durumlarda bu işlemin iptaline hükmedebileceğini ve sorumlu yöneticilerin şahsen zararı tazmin etmeleri gerekebileceğini kabul etmektedir.