Estetik ameliyatların birçoğu tıbbi endikasyon olmaksızın gerçekleştirilen; sosyal ya da psikolojik endikasyonların varlığı halinde hastanın rızasıyla beraber uygulanan operasyonlardır. Genel olarak estetik ameliyat, kişinin fiziksel görünümünü iyileştirmek, güzelleştirmek veya belirli estetik kaygıları gidermek amacıyla yapılan cerrahi müdahaleleri ifade eder. Estetik cerrahi müdahaleleri, iki ana amaca hizmet eder:
- Doğuştan veya sonradan oluşan görünüm bozukluklarını düzeltmek: Bu kategoride, yarık dudak ve damak gibi doğumsal kusurlar, kaza veya yanık gibi travmalara bağlı izler, yaşlanmaya bağlı cilt sarkmaları ve kırışıklıklar gibi durumlar yer alır. Estetik cerrahi, bu tür kusurları düzelterek hastanın kendine olan güvenini ve yaşam kalitesini artırmayı amaçlar.
- Kişinin daha güzel görünmesini sağlamak: Bu amaçla burun estetiği, yüz germe, botox enjeksiyonları, dolgu enjeksiyonları, liposuction gibi işlemler uygulanır. Kişinin kendisini daha çekici ve beğendiği bir görünüme kavuşturması hedeflenir.
Estetik Ameliyatında Gerçekleşebilecek Malpraktis Örnekleri
- Yüz Felci: Yüz germe (facelift) ameliyatı sırasında sinir hasarı nedeniyle yüz felci veya asimetrik yüz ifadeleri gelişebilir.
- Greft ve İmplant Sorunları: Meme büyütme ameliyatlarında kullanılan silikon veya salin implantların sızıntı yapması, patlaması veya yer değiştirmesi gibi komplikasyonlar olabilir. Yağ grefti işlemlerinde ise greftin yeterince kanlanamaması sonucu doku kaybı yaşanabilir.
- Cilt Ölümü (Nekroz): Özellikle karın germe (abdominoplasti) ve burun estetiği (rinoplasti) ameliyatlarında, cildin yeterince kanlanamaması sonucu cilt nekrozu gelişebilir.
- Kapsüler Kontraktür: Meme implantı etrafında sert ve ağrılı bir kapsül oluşmasıdır. Bu durum, implantın çıkarılmasını veya değiştirilmesini gerektirebilir.
- Rhinoplastyde Burun Şekil Bozuklukları: Burun estetiği ameliyatı sonrasında burunda şekil bozuklukları, çökme veya eğrilik gibi sorunlar ortaya çıkabilir.
- Boyun Germe Sonrası Tükrük Bezi Hasarı: Boyun germe (neck lift) ameliyatlarında tükrük bezlerinin zarar görmesi sonucu tükrük fistülü oluşabilir.
- Liposuction Komplikasyonları: Liposuction sırasında cilt yüzeyinde düzensizlikler, dalgalanmalar veya çukurlaşmalar olabilir. Ayrıca, fazla miktarda yağ alımı sonucu ciddi sıvı dengesizlikleri yaşanabilir.
- Göz Kapağı Ameliyatı (Blefaroplasti) Sonrası Göz Kuruluğu: Göz kapağı ameliyatı sonrası göz kuruluğu veya alt göz kapağının aşağı çekilmesi (ektropiyon) gibi komplikasyonlar oluşabilir.
Estetik Ameliyat Yapılmaması veya Yapılmasında Dikkatli Olunması Gereken Gruplar
Estetik ameliyatı gerçekleştirilecek bireylerin şahsi durumları göz önünde bulundurularak gerekli aydınlatılma yapılmalı; bazı durumlarda da estetik ameliyatının yapılmaması/ertelenmesi gerekmektedir. Hastanın estetik ameliyatına uygun olmadığı ve hekimin estetik ameliyatı gerçekleştirdiği hallerde eser sözleşmesi kapsamında hukuki sorumluluk doğabilecektir. Estetik ameliyatı gerçekleştirildiğinde dikkat edilmesi gereken bazı gruplar şu şekildedir:
-
Önceden Cerrahi Komplikasyon Yaşamış Kişiler:
Geçmişte yara enfeksiyonu, aşırı kanama veya kan pıhtısı gibi herhangi bir cerrahi komplikasyon yaşanmışsa ameliyatın türü ne olursa olsun, tekrar komplikasyon yaşama riski artar. Bundan dolayı estetik ameliyatı öncesinde hastanın tıbbi geçmişi dikkate alınmalıdır.
-
Çocuk Yapması Muhtemel Hastalar:
Botoks, dolgu enjeksiyonları, göz kapağı cerrahisi, burun estetiği gibi estetik operasyonları anneliğe bir etkide bulunmazken memeye yapılacak estetik operasyonlarda kişinin anne olma ihtimali dikkate alınmalıdır. Örneğin, meme ucuna yapılacak operasyon emzirmeyi etkileyebileceği için bu alana estetik yapılması yanlış olacaktır. Ya da bir karın germe işlemi rahim damarlarını etkileyebileceğinden anne adayının gerçekleştirmemesi gereken bir işlem olabilecektir.
-
Sosyal/Psikolojik Endikasyonun Olmaması:
Bazı hastalar vücutlarını tam olarak bilmeyebilir, estetiğin vücudunu nasıl değiştirebileceğini bilmeyebilirler. Doktorun hastanın talebinin ne olduğunu anlayarak yapılacak işlemin gerçekten hastanın talep ettiği sonucu doğurup doğurmayacağını tespit etmesi gerekmektedir. Gerçekçi olmayan, vücuda zarar verecek durumlarda herhangi bir endikasyon bulunmayacağından estetik ameliyatının gerçekleştirilmemesi gerekebilir.
-
Beden Dismorfik Bozukluğu (BDB) Hastalığına Sahip Olan Kişiler:
Vücut dismorfik bozukluğu (BDB) olan kişiler, bedenlerinin kusurlu olduğuna dair takıntılı bir inanca sahiptirler. Bu kişiler, estetik ameliyat ile bedenlerindeki kusurları kapatmaya çalışsalar da, genellikle bu ameliyatlardan memnun kalmazlar ve daha fazla ameliyat yaptırma isteği duyarlar. Bu tür hastalığa sahip olan kişilere ve yakınlarına aydınlatılmanın yapılması ve durumun kayıt altına alınması hukuki açıdan gerekli olacaktır. Hastalığa sahip bireylerin ameliyat sonrasında bir daha ameliyat talebi bulunabileceğinden tıp etiğine aykırı olabilecek şekilde BDB hastasından maddi olarak faydalanma söz konusu olacaktır.
Estetik Ameliyatından Çıkan Sonucu Beğenmemek
Kişinin ortaya çıkan sonuçtan öznel memnuniyetsizliği, estetik ameliyatını gerçekleştiren doktorun sorumluluğunu doğurmaz. Örnek vermek gerekirse, rinoplasti ile burun köprüsündeki çıkıntıyı düzeltme isteğiyle yapılan bir estetik ameliyatı sonrasında burnun hala eğri olduğunu düşündüğünden dolayı hastanın doktora karşı bir hakkı bulunmamaktadır.
Estetik Ameliyatında Aydınlatılmış Rıza Alınması
Her tıbbi operasyon gibi estetik ameliyatlarda da aydınlatılmış rızanın alınması gerekmektedir. Aydınlatılmış rıza, bir hastanın tıbbi bir işlem veya tedaviye rıza göstermeden önce, işlem veya tedavinin riskleri ve faydaları hakkında tam ve doğru bilgi edinmesi ve bu bilgiyi anlayabilmesi ilkesidir. Estetik ameliyatlarda tıbbi bir sebebin var olmaması ve hastanın tamamen kendi tercihiyle operasyonu gerçekleştirmesinden kaynaklı olarak aydınlatılmış rızanın alınmasında rahat davranılabilmektedir. Estetik operasyon gerçekleştirmek isteyen kişinin olası riskleri peşinen kabul ettiğini varsaymak yanlıştır. Diğer tıbbi operasyonlar gibi, estetik ameliyatlarında da gerçekleştirilecek operasyonun olumlu ve olumsuz yanları hastanın önüne serilerek hastanın operasyonu gerçekleştirme iradesini korumak gerekmektedir.
Estetik Ameliyatında Gerçekleşecek Malpraktis Sonrasında Hastanın Hakları
Ameliyat sonrasında hasta, doktorun kusurunu ispat ettiği kadarıyla birtakım haklara sahiptir. Hastanın genel olarak hakları şu şekildedir;
- Tedavi ve Düzeltme Hakkı: Hasta, malpraktis sonucu ortaya çıkan sorunların düzeltilmesi için gerekli tıbbi müdahalelerin yapılmasını talep edebilir. Bu, ek ameliyatlar veya tıbbi tedaviler içerebilir.
- Şikayet Hakkı: Hasta, ameliyat sonrasında beklenmeyen sonuçlarla karşılaştığında veya tıbbi hatalardan şüphelendiğinde, ilgili sağlık kuruluşuna veya sağlık çalışanına resmi bir şikayette bulunma hakkına sahiptir.
- Tazminat Hakkı: Hasta, malpraktis nedeniyle maddi ve manevi zarar gördüğünde tazminat talep edebilir. Bu, mahkeme yoluyla veya karşılıklı anlaşma ile gerçekleştirilebilir. Tazminat talepleri genellikle:
- Fiziksel ve psikolojik zararlar
- İş gücü kaybı
- Tedavi masrafları
- Estetik ve görünümdeki bozulmalar için olabilir.
Malpraktis Maddi Tazminat konusunda detaylı inceleme için tıklayabilirsiniz.
