Açıklama

TDN Madde 31, asgari ücret tarifesinin yürürlükte olduğu yerlerde hekim ve diş hekiminin bu tarifenin altında ücret kabul edemeyeceğini düzenlemektedir; rekabet ya da tanıtım amacıyla asgari sınırın altına inilmesi açıkça yasaklanmıştır. Nizamnamenin bu hükmünün hukuki temeli, 6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu kapsamında tabip odalarına tanınan tarife belirleme yetkisine dayanmaktadır. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ise hekimlik mesleğinin ticari bir nitelik kazanmasını önleyen genel çerçeveyi oluşturmakta; her iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde mesleki rekabeti fiyat üzerinden yürütme eğiliminin önüne geçilmesi amacı netleşmektedir. Tarife, tabip odaları tarafından bölgesel koşullar gözetilerek dönemsel olarak belirlenmekte ve üyeler için bağlayıcı bir alt sınır oluşturmaktadır. Bu yapı, hekimlik pratiğinin ekonomik boyutunu etik kurallara bağlayan kurumsal bir mekanizmayı temsil etmektedir. Bölgesel koşullar gözetilerek oluşturulan tarife, üyeler için yerel düzeyde bağlayıcı bir alt sınır işlevi görmektedir.

Uygulama açısından hekim, muayene başlangıcında geçerli asgari tarife miktarından haberdar olmak ve bunu aşağı yönde ihlal etmekten kaçınmak durumundadır. Rekabet veya reklam kastıyla altına inme yasağı mutlak niteliktedir; yani hastanın ödeme gücüne ya da başka bir hekimle kıyaslamaya dayanan fiyat kırma gerekçesi kabul edilemez. Öte yandan muhtaç hastalara yönelik burslu ya da ücretsiz hizmet bu madde kapsamının dışında tutulur. Hekim, uygulanan tarife bilgisini hasta kayıt dosyasına işlemeli; ücret anlaşmazlıklarına karşı belgeleme alışkanlığını sürdürmelidir. Bilgilendirme yükümlülüğü çerçevesinde hastanın ücret konusunda baştan açıkça bilgilendirilmesi de iyi uygulamanın gereğidir. Tarife belgesinin bir kopyasının muayenehane içinde görünür bir yere asılması ya da hastalara talep üzerine sunulması, şeffaflık açısından iyi uygulama olarak kabul edilmektedir.

Yaptırım boyutunda bu maddeyi ihlal eden hekim, tabip odası idare heyeti kararıyla Haysiyet Divanı’na sevk edilebilir; Divan ihlal ağırlığına göre uyarıdan kınamaya, oradan geçici meslekten alıkoymaya kadar uzanan yaptırım seçeneklerine sahiptir. Fiyat dumpinginin sistematik biçimde sürdürüldüğü ve kastın açıkça ortaya konulduğu davalarda daha ağır müeyyideler gündeme gelmektedir. Hukuki boyutta söz konusu eylem, 44. madde hükmü gereğince disiplin yaptırımının yanı sıra idari ve hukuki takibata da zemin oluşturabilir. Pratikte tabip odaları şikayetleri değerlendirirken yalnızca tek bir muayene üzerinden oluşan fiyat farklılığına değil, sistematik bir model oluşturup oluşmadığına da bakmaktadır.