Açıklama

TDN Madde 38, meslektaşlar arası saygı normunu iki ayrı yükümlülük etrafında örgütler: küçük düşürücü davranışları yasaklamak ve haksız saldırılara karşı meslektaşı korumak. Hekim ve diş hekimi, meslektaşlarını zemmedemez, onları aşağılayacak tutum ve hareketlerden kaçınmak zorundadır; buna karşılık haysiyet kırıcı saldırılara maruz kalan meslektaşını korumak da bu maddenin ayrılmaz gereğidir. Madde, 6023 sayılı TTB Kanunu’nun mesleki itibar korumasına ilişkin hükümleriyle doğrudan bağlantılı olup 1219 sayılı Kanun’un mesleki onur ilkesi de bu normu desteklemektedir. Düzenleme, mesleki ifade özgürlüğü ile itibar koruması arasındaki hassas dengeyi belirleyen kritik bir hukuki çerçeve çizmekte; kolektif meslek kimliğinin hem içeriden hem dışarıdan gelen saldırılara karşı korunmasına dayanan tarihsel bir mesleki etik anlayışını yansıtmaktadır. Meslektaş eleştirisinin kamuoyu önünde ya da hasta ortamında dile getirilmesinin yarattığı güven zararı, özel yazışmalar veya bilimsel toplantılardaki görüş ayrılığından çok daha ağır sonuçlar doğurmaktadır.

Uygulama sürecinde hekimlerin kaçınması gereken davranışlar şöyle özetlenebilir: hasta önünde bir meslektaşın tanı veya tedavi kararını alenen küçümsemek; sosyal medyada veya basın açıklamalarında olgusal temelden yoksun eleştiri yöneltmek; bir meslektaşın bilimsel çalışmasını değersizleştiren açıklamalar yapmak. Gerçeği yansıtan, kanıta dayalı ve nesnel bilimsel eleştiri ise yasak kapsamı dışında tutulur. Koruma yükümlülüğü açısından hekim, haksız saldırıya maruz kalan meslektaşını savunma adına ölçülü, olgusal ve mesleki sınırlar içinde kalan bir tutum sergilemelidir. Bir meslektaşın tedavi hatasına tanıklık eden hekimin yetkili makamları bildirme yükümlülüğü ile karalama yasağı arasındaki denge, dikkatli bir usul ayrımı yapılmasını gerektirmektedir.

Yaptırım boyutunda Haysiyet Divanı bu madde kapsamındaki ihlalleri değerlendirirken somut ifadenin içeriği, bağlamı ve kastı ayrıntılı biçimde inceler. Sistematik karalama kampanyası niteliğindeki eylemler kınama veya geçici meslekten alıkoyma kararıyla sonuçlanabilir. Hukuki açıdan Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca kişilik hakkına saldırı ve manevi tazminat davası gündeme gelebilir; eylemin kamuoyu önünde ve art niyetle gerçekleştirilmiş olması, hem disiplin hem de hukuki sonuçlar bakımından ağırlaştırıcı bir etken olarak değerlendirilmektedir. Sosyal medyanın hekimlik pratiğine dahil olmasıyla birlikte bu madde kapsamındaki ihlal olasılıkları artmış; TTB disiplin organları dijital platformlardaki paylaşımları da bu çerçevede değerlendirmeye başlamıştır.