Açıklama

TDN Madde 6, hekimin mesleki bağımsızlığını ve vicdani kanaatine göre hareket etme özgürlüğünü güvence altına alan normatif bir hükümdür. Hekim ve diş hekimi, sanat ve mesleğini icra ederken hiçbir dış baskıya, çıkar ilişkisine ya da nüfuz gücüne boyun eğmeksizin, yalnızca kendi vicdani ve mesleki kanaatına göre davranmak durumundadır. Tedavinin tayininde de hekime geniş bir takdir yetkisi tanıyan bu düzenleme, 1219 sayılı Kanun’un hekim sorumluluğunu bilimsel vicdana bağlayan anlayışıyla doğrudan örtüşmektedir. 6023 sayılı TTB Kanunu’nun öngördüğü meslek onurunun korunması ilkesi de bağımsız karar verme özgürlüğüne dayanmakta; bu özgürlük olmaksızın kişisel etik sorumluluğun anlam taşıması mümkün değildir. Madde, hekimliğin salt ücret karşılığı sunulan bir hizmet değil, vicdani bir yükümlülük olduğunu vurgular.

Bu hüküm, hekimin işverenden, kurumsal yönetimden, sigorta sistemlerinden veya yakın çevresinden gelen baskılara karşı etik güvencesini oluşturur. Ancak mesleki bağımsızlık, keyfi tercih özgürlüğü anlamına gelmez; hekimin kanaatinin güncel tıp bilimi ve klinik bulgulara dayandırılması zorunludur. Sağlık kurumlarında çalışan hekimlerin idari talimatlar ile mesleki bağımsızlıkları arasındaki gerilimde madde, hekimi koruyucu bir norm işlevi üstlenir. Tedavi kararının gerekçesini tıbbi kayıtlara işlemek, bu bağımsızlığı somutlaştırmanın ve olası uyuşmazlıklarda korunmanın en pratik yoludur. Özellikle sevk zinciri baskılarına ve kurumsal hedef dayatmalarına direnmesi, hekimin etik tutumunun en somut sınavlarından birini oluşturmaktadır.

Nizamnamenin 6. maddesi, TTB disiplin uygulamalarında ağırlıklı olarak ticari baskıyla gereğinden fazla müdahale yapılması, finansal kaygıyla gerekli tedaviyi geciktirme ya da üçüncü kişilerin yönlendirmesiyle tedavi kararının çarpıtılması vakalarında gündeme gelmektedir. 12. maddenin çıkar çatışması yasaklarıyla birlikte değerlendirildiğinde bu madde, hasta menfaatini her türlü dış baskının önünde tutan etik yükümlülüğü pekiştirmektedir. Bağımsızlığını yitirdiğini ortaya koyan kanıtlar söz konusu olduğunda hekim kınama ya da geçici meslekten uzaklaştırma yaptırımıyla karşılaşabilmekte; ağır vakalarda hukuki sorumluluk da doğmaktadır. Hekimin bağımsız kanaatını belgelemesi, gelecekte doğabilecek mesleki sorumluluk davalarında da korunaklı bir savunma zemini sağlamaktadır.