Tıbbi Deontoloji Madde 8
I. Tabiplik ve diş tabipliği mesleklerine ve tedavi müesseselerine, ticari bir veçhe verilemez.
II. Tabip ve diş tabibi, yapacağı yayınlarda tababet mesleğinin şerefini üstün tutmaya mecbur olup, her ne suretle olursa olsun, yazılarında kendi reklamını yapamaz.
III. Tabip ve diş tabibi, gazetelerde ve diğer neşir vasıtalarında, reklam mahiyetinde teşekkür ilanları yazdıramaz.
Açıklama
TDN Madde 8, hekimlik mesleğine ticari bir görünüm kazandırılmasını ve hekimin kişisel reklamcılık araçları aracılığıyla mesleği sürdürmesini yasaklayan temel bir deontoloji hükmüdür. Tabiplik ve diş tabipliği mesleklerine ticari bir nitelik verilemeyeceği, yayınlarda mesleğin şerefini üstün tutma zorunluluğu ve her türlü kişisel reklam yasağı bu maddede açıkça düzenlenmektedir. Gazetelerde ve diğer yayın araçlarında reklam mahiyetinde teşekkür ilanı yayımlatmak da bu yasağın somut kapsamı içindedir. 1219 sayılı Kanun’un tabiplik hizmetini kamusal bir güven ilişkisi olarak tanımlayan çerçevesiyle uyumlu olan bu madde, ticari rekabet mantığının hasta-hekim ilişkisine sızmasını engellemeyi ve mesleğin onurunu korumayı amaçlamaktadır. TTB Kanunu’nun öngördüğü mesleki birlik de reklam yarışının mesleği aşındırmaması için bu yasağa dayanmaktadır.
Bu düzenlemenin arkasındaki etik gerekçe, hastanın hekim seçerken mesleki referansa ve güvene dayalı nesnel bilgiye başvurması gerektiği ilkesine dayanır. Reklam, hastanın algısını piyasa dinamikleriyle şekillendirerek tedaviyi gerçek anlamda özgür bir ilişkinin değil, tüketici tercihinin ürününe dönüştürme riski taşır. Hekimin yaptığı yayınlar mesleki bilginin aktarımını amaçlamalı; kişisel itibar inşasına ya da hasta çekme amacına hizmet etmemelidir. Abartılı başarı iddiaları, yanıltıcı hasta sonuç paylaşımları, ücret indirimi kampanyaları ve onay toplanan yorum ekran görüntüleri bu madde kapsamında değerlendirilebilir.
Sosyal medya ve dijital platformların yaygınlaştığı günümüzde Nizamnamenin 8. maddesinin yorumu tartışmalı alanlara kayarak genişlemiştir. TTB’nin ilgili rehberleri, hasta yorumlarının teşvik edilerek paylaşılmasının ve abartılı tanıtım içeriklerinin reklam sayılabileceğini belirtmektedir. Haysiyet Divanı kararlarında yanıltıcı nitelikteki basın açıklamaları ile kişisel itibar pekiştirmeye yönelik yayınlar disiplin yaptırımına konu edilmektedir. Yaptırımlar genellikle uyarı ya da kınama düzeyinde kalmakla birlikte tekrar eden veya ağır nitelikteki ihlallerde geçici meslekten uzaklaştırma da gündeme gelebilmektedir. Hekimin herhangi bir tanıtım materyali yayımlamadan önce tabip odası kılavuzlarını incelemesi ve tereddütlü durumlarda görüş alması, bu madde kapsamındaki ihlal riskini azaltmanın pratik yoludur. Özellikle klinik fotoğrafların ve hasta memnuniyet ifadelerinin izinsiz ya da bağlamından koparılarak kullanılması bu madde kapsamında ciddi bir ihlal oluşturmaktadır.