Tababet Kanunu 42. Madde
Bu Kanunun ahkamına tevfikan icrayı sanata salahiyeti olmayan veya her ne suretle olursa olsun icrayı sanattan memnu bulunan bir tabip veya diş tabibi veyahut dişçi, dişçilik sanatını icra ederse beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
Sadeleştirilmiş Hali
Bu Kanun hükümlerine göre meslek yapma yetkisine sahip olmayan ya da herhangi bir şekilde mesleği yapmaktan men edilmiş bulunan bir hekim, diş hekimi veya dişçi, diş hekimliği mesleğini yaparsa beş yüz Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılır.
Açıklama
Tababet Kanunu’nun 42. maddesi, meslek icra yetkisine sahip olmayan veya yaptırım sonucu men edilmiş hekim, diş hekimi veya dişçinin diş hekimliği mesleği yapması hâlinde beş yüz TL’den beş bin TL’ye kadar idari para cezası uygulanmasını hükme bağlamaktadır. Madde, 26. maddenin diş hekimliği karşılığıdır ve idari yaptırım rejimini tamamlar.
Hükmün kapsamı üç grup faili içerir: (i) diploma tescili olmayan veya ruhsat yenilememiş diş hekimi, (ii) disiplin cezasıyla mesleği yapmaktan men edilmiş diş hekimi, (iii) meslek yetki alanı dışında diş hekimliği faaliyeti yapan hekim. Her üç grup da 42. madde kapsamında idari para cezasına çarptırılır.
İdari para cezası, 70. madde uyarınca mahallin en büyük mülki amiri tarafından verilir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun genel hükümleri uygulanır; ceza her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. İtiraz, idari yargıda yapılır.
Madde; 41. madde (cezai yaptırım), 22. madde (men cezasının infazı), 45. madde (meslek engelleri), 3224 sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu ve Sağlıkta Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği ile birlikte uygulanır.
42. madde ile 41. maddenin farkı suç teşkil eden davranışın niteliğinde yatar. 41. madde, diplomasız kişilerin faaliyetini cezai yaptırıma bağlarken; 42. madde, diplomalı ancak şu an itibarıyla meslek yapma yetkisi bulunmayan kişilerin faaliyetini idari yaptırımla sınırlar. Bu ayrım, idari hukukun proporsiyonel yaklaşımını yansıtır.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararlarında, 42. madde uyarınca verilen idari para cezalarının somut gerekçe içermesi, men kararının süresinin dolmadığını kanıtlaması ve ölçülülük ilkesine uygun olması aranmaktadır.
Yargıtay, 42. madde kapsamında idari yaptırım uygulanan kişilerin, fiillerinin hastanın yaralanmasına yol açması hâlinde ayrıca TCK hükümlerine göre de cezalandırılacağını vurgulamaktadır. İdari ve cezai süreçler paralel olarak işler.
Uygulamada, disiplin cezasıyla mesleği yapmaktan men edilmiş diş hekiminin muayenehanesini kapatmadan hasta kabul etmeyi sürdürmesi, 42. madde kapsamındaki en sık görülen ihlaldir. Bu gibi durumlarda SGK sözleşmesi askıya alınır, sağlık sigortası kapsamı sona erer ve idari para cezası verilir.
KVKK çerçevesinde, meslek icra yetkisi olmayan diş hekiminin elde ettiği hasta verileri hukuka aykırı veri işleme oluşturur; 6698 sayılı Kanun’un cezai hükümleri uygulanabilir.
Diş turizmi kapsamında, yabancı diş hekimlerinin denklik almadan Türkiye’de faaliyet göstermesi 42. madde kapsamında değerlendirilebilir; ancak bu tür fiiller genellikle 41. madde kapsamında cezai yaptırıma konu olmaktadır.
Sağlık Bakanlığı MEDULA ve tescil sistemlerinin dijital entegrasyonu, meslek icra yetkisinin gerçek zamanlı izlenmesini olanaklı kılmış; 42. madde kapsamındaki ihlallerin tespitinde önemli bir teknik altyapı sağlamıştır.
1928’de mesleki disiplin rejiminin idari boyutunu çerçevelemek için konulan 42. madde, bugün diş hekimliği mesleğinin yasal denetim yapısının önemli parçalarından biri olmayı sürdürmektedir. Cezai yaptırımla orantılı idari yaptırım ilkesinin somut uygulamasıdır.