TBK 360. Madde

Kiraya veren, birlikte kiralanmış taşınır şeyler varsa bunlar da içinde olmak üzere, kiralananı, sözleşmenin amacına uygun biçimde kullanılmaya ve işletilmeye elverişli bir durumda kiracıya teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür.

TBK 360. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 272 nci maddesinin birinci fıkrasını karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 359 uncu maddesinde, kiraya verenin teslim borcu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununu 272 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan “C. Kiralayanın Borçları / I. Kiralananın teslimi / 1. Kullanmağa salih halde teslim” ibaresi, Tasarıda “D. Kiraya verenin borçları / I. Teslim borcu” şekline dönüştürülmüştür.

Tasarının 357 nci maddesinde kira sözleşmesine ilişkin genel hükümlere yollama yapıldığı için, 818 sayılı Borçlar Kanununun 272 nci maddesinin ikinci fıkrasının madde metnine alınmasına gerek görülmemiştir.

Sistematik yapısı ile metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 360. maddesi, ürün kirasında kiraya verenin teslim borcunu düzenleyen temel bir hükümdür.

Madde, kiraya veren, birlikte kiralanmış taşınır şeyler varsa bunlar da içinde olmak üzere, kiralananı, sözleşmenin amacına uygun biçimde kullanılmaya ve işletilmeye elverişli bir durumda kiracıya teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür şeklinde düzenler.

Bu hüküm, ürün kirasına özel bir teslim yükümlülüğü içerir. Sıradan kira teslim borcundan (TBK m. 301) farkı: "kullanılmaya ve işletilmeye elverişli" ifadesi. Ürün kirasında sadece kullanılabilirlik değil, aynı zamanda işletilebilirlik de gereklidir.

İşletilebilirlik, ürün elde edilebilir olma anlamına gelir. Örneğin tarım arazisi ekilebilir durumda olmalı; hayvancılık işletmesi hayvan barındırabilir olmalı; restoran faaliyete uygun olmalı.

Teslim yükümlülüğü, taşınır şeyleri de kapsar. TBK m. 359’daki tutanak düzenleme yükümlülüğü ile birlikte değerlendirilir. Teslim edilen araç, hayvan, stok mallar da elverişli durumda olmalıdır.

"Sözleşme süresince bu durumda bulundurma" yükümlülüğü önemli. Sadece teslim anında değil, tüm kira süresi boyunca kiralanan işletilebilir durumda tutulmalıdır. Büyük onarımlar, yapısal iyileştirmeler kiraya verenin sorumluluğundadır.

Ürün kirasında sürekli bakım önemlidir: – Tarım arazisinde toprak sağlığı – Hayvan çiftliklerinde alt yapı – Sulama sistemleri – Yapısal elementler (çatı, duvar, temel) – Altyapı (elektrik, su, yol)

Kiracı, sözleşme süresince bu unsurların işletilebilir durumda kalmasını bekler. Büyük arızalar veya eksikler oluştuğunda kiraya verenin müdahale etmesi gereklidir.

Bu yükümlülük, TBK m. 304-308’deki ayıp sorumluluğu ile desteklenir. Elverişsiz teslim veya sürekli elverişli tutulmaması durumunda kiracı ayıp hükümlerinden yararlanabilir: onarım talebi, kira indirimi, tazminat, fesih.

Pratik örnekler: – Tarla kirası: toprak ekim için hazırlanmış, sulama altyapısı çalışır durumda – Restoran kirası: mutfak işletilebilir, gerekli tesisat tamam – Hayvancılık işletmesi: yemlik, sulayıcı, barınak sorunsuz

Bu düzenleme, ürün kirasının ekonomik amacına (ürün elde etme) hizmet eder. Kiracı, bedelini ödediği kiralanandan gerçek ürün alabilmelidir.