TBK 365. Madde

I. Kiracı, kiralananın bakımını gereği gibi sağlamakla yükümlüdür.

II. Kiracı, yerel âdete uygun olarak küçük onarımları yapmak, bozulan veya kullanılmayla yok olan düşük değerli araç ve gereçlerin yerine yenilerini koymak zorundadır.

TBK 365. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 279 uncu maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 364 üncü maddesinde, kiracının bakım borcu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 279 uncu maddesinin kenar başlığında kullanılan “2. İyi bir halde muhafaza” ibaresi, Tasarıda “III. Bakım borcu” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 279 uncu maddesinin ikinci fıkrasından farklı olarak¸ tarımsal taşınmazlara ilişkin ürün kirasında yerel âdete göre kiracıya ait bakım borcunun konularına örnek verilmesinden vazgeçilerek, sadece onun “küçük onarımları yapma borcu”ndan söz edilmiştir.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 284 üncü maddesi göz önünde tutulmuştur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 365. maddesi, ürün kirasında kiracının bakım borcunu düzenleyen pratik bir hükümdür.

Maddenin birinci fıkrası genel kuralı koyar: kiracı, kiralananın bakımını gereği gibi sağlamakla yükümlüdür.

Bu hüküm, kiracının sürekli bakım yükümlülüğünü ifade eder. Sadece teslim anında değil, tüm kira süresi boyunca düzenli bakım yapılmalıdır.

Bakımın kapsamı geniştir. Küçük günlük müdahalelerden periyodik bakımlara kadar çeşitli faaliyetleri içerir. Kiracı, profesyonel bir işletmeci gibi davranarak kiralananı sağlıklı tutmalıdır.

İkinci fıkra, somut örnekler verir: kiracı, yerel âdete uygun olarak küçük onarımları yapmak, bozulan veya kullanılmayla yok olan düşük değerli araç ve gereçlerin yerine yenilerini koymak zorundadır.

Bu fıkra iki spesifik yükümlülüğü detaylandırır:

Birinci yükümlülük: küçük onarımlar. Günlük kullanım sonucu oluşan küçük arızaların giderilmesi kiracının sorumluluğundadır. Ampul değişimi, musluk contası, küçük kapı tamirleri, asma kilit değişimi gibi.

İkinci yükümlülük: düşük değerli araç ve gereç yenilemesi. Küçük aletler, yedek parçalar, tüketim malzemeleri zamanla bozulur veya tükenir. Kiracı bunları yenilemekle yükümlüdür. Örnekler: el aletleri, sulama hortumu, küçük makine parçaları.

"Yerel âdete uygun olarak" önemli bir kriterdir. Farklı bölgelerde bakım pratiği farklılık gösterir. Yerel gelenekler bu yükümlülüğün kapsamını belirler.

"Düşük değerli" kriter önemlidir. Büyük ve pahalı araç/gereçler kiraya verenin sorumluluğundadır. Sadece düşük maliyetli yenilemeler kiracıya yüklenir.

Pratik örnek: tarım arazisi kirasında kiracı kürek, tırmık, bel, el aletleri gibi basit araçları yeniler. Ancak traktör bozulursa (yüksek değerli) kiraya verenin sorumluluğundadır.

Bakım yükümlülüğüne aykırılık sonuçları: tazminat sorumluluğu, kira süresinin sonunda yeni değere dönüştürmek, fesih sebebi oluşturma. Bu nedenle düzenli bakım kritik önem taşır.

Bu düzenleme, ürün kirasının ekonomik sürekliliğini sağlar. Kiracı, sürekli bakımla kiralananı üretken tutar; kiraya veren de değerini korur.