TBK 368. Madde

I. Belirsiz süreli sözleşmede, fesih bildirim süresi sözleşme veya yerel âdetle belirlenmemişse, en az altı aylık bir bildirim süresine uyulmak koşuluyla, taraflardan her biri sözleşmeyi feshedebilir.

II. Aksine bir anlaşma yoksa, tarımsal taşınmazlara ilişkin ürün kiralarında yerel âdetçe uygulanan bahar veya güz mevsimleri için; diğer ürün kiralarında ise herhangi bir zaman için fesih bildirimi yapılabilir.

TBK 368. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 285 inci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 367 nci maddesinde, ürün kirasında fesih bildirimi düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununu 285 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “G. Hitamı / I. Fesih hakkı” ibaresi Tasarıda “2. Fesih bildirimi” şekline dönüştürülmüştür.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 368. maddesi, belirsiz süreli ürün kirası sözleşmelerinde fesih bildirim kurallarını düzenleyen pratik bir hükümdür.

Maddenin birinci fıkrası genel kuralı koyar: belirsiz süreli sözleşmede, fesih bildirim süresi sözleşme veya yerel âdetle belirlenmemişse, en az altı aylık bir bildirim süresine uyulmak koşuluyla, taraflardan her biri sözleşmeyi feshedebilir.

Bu hüküm, belirsiz süreli ürün kiralarında fesih bildirim süresini 6 ay olarak belirler. Bu, sıradan konut/çatılı işyeri kiralarındaki 3 aylık süreden daha uzundur. Ürün kirasındaki uzun üretim döngüsü bu uzatmayı gerektirir.

6 aylık süre, kiracı için tarım veya işletme planlaması için yeterli zaman sağlar. Örneğin fesih bildirimi Mart’ta yapılırsa, Eylül sonunda fesih etkili olur. Kiracı bu süre içinde hasadını tamamlar ve yeni işletme için hazırlık yapar.

"Sözleşme veya yerel âdetle belirlenmemişse" ifadesi esneklik sağlar. Taraflar farklı süre kararlaştırabilir (daha uzun süreler mümkündür; kiracı aleyhine kısaltma yasal değildir). Yerel âdetler de geçerlidir.

İkinci fıkra, belirli zaman dilimlerini düzenler: aksine bir anlaşma yoksa, tarımsal taşınmazlara ilişkin ürün kiralarında yerel âdetçe uygulanan bahar veya güz mevsimleri için; diğer ürün kiralarında ise herhangi bir zaman için fesih bildirimi yapılabilir.

Tarımsal ürün kiralarında özel kural: fesih sadece bahar veya güz mevsimlerinde etkili olabilir. Bu, yerel âdete göre belirlenir. Tarım takvimi ile uyum için bu kural önemlidir.

Bahar ve güz, tarım faaliyetlerinin temel dönüm noktalarıdır. Bahar ekim, güz hasat zamanlarıdır. Fesih bu zamanlarda gerçekleşirse, üretim döngüsü bozulmaz.

Diğer ürün kiralarında (restoran, işletme, hayvancılık dışı faaliyetler) fesih herhangi bir zaman yapılabilir. Çünkü bu tür faaliyetlerin belirgin mevsimsel döngüsü yoktur.

Pratik örnekler: – Tarla kirası: bahar (Mart-Nisan) veya güz (Eylül-Ekim) için fesih – Bağ kirası: güz hasat sonrası (Ekim-Kasım) için fesih – Restoran kirası: herhangi bir tarih için fesih – Hayvancılık işletmesi: hayvanların sigortası ve bakımına göre belirlenen zamanlar

Bu düzenleme, ürün kirasının özel ekonomik yapısına uyumlu esnek bir fesih sistemi kurar. Her iki tarafın menfaatlerini koruyarak, geçiş süreçlerinin düzenli olmasını sağlar.