TMK 1002. Madde
(1) Tapu kütüğüne tescil istemleri, isteyenin kimliği ve istemin konusu belirtilerek istem sırasına göre derhâl yevmiye defterine yazılır.
(2) Bu işlemlerin dayanağı olan belgeler, özenle sıraya konulur ve saklanır.
TMK 1002. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur. Oysa kaynak Kanunun 948 inci maddesinde, tescil istemlerinin, sırasına göre derhâl yevmiye defterine yazılacağıbelirtilmiş; 972 nci maddenin ikinci fıkrasında da tescilinin yevmiye defterine yapılan kayıt tarihinden itibaren hüküm ifade edeceği belirtilmiştir. Kaynak Kanunun 948 inci maddesini karşılayacak bir hükme yürürlükteki Kanunda yer verilmediği için 972 nci maddeyi karşılayan yürürlükteki 930 uncu maddenin ikinci fıkrasıda anlamsız hâle gelmiştir. Öğretide önemle işaret edilen bu aksaklığıgidermek için maddede, kaynak Kanunun 948 inci maddesini karşılayacak bir hükme yer verilmiştir.
Açıklama
TMK Madde 1002, tapu sicilinin tamamlayıcı unsurlarından olan yevmiye defteri ile dayanak belgelerin tutulmasını düzenler. Birinci fıkraya göre tapu kütüğüne yapılacak tescil istemleri, isteyenin kimliği ve istemin konusu belirtilerek, geliş (istem) sırasına göre derhâl yevmiye defterine yazılır. Bu düzen, tescil taleplerinin sırasını ve zamanını resmen belgeleyerek sicilin güvenilirliğini sağlar. Madde, tapu sicilinin unsurları arasında yevmiye defteri ve belgeleri sayan TMK m.997 ile, tescilin hüküm anını yevmiye defterine yapılan kayda bağlayan TMK m.1022 ile sıkı bağ içindedir. Gerekçede de açıklandığı gibi, önceki Kanun’da bu konuyu karşılayan hükmün bulunmaması bir boşluk yaratmış, bu düzenlemeyle kaynak Kanun’un 948. maddesi örnek alınarak aksaklık giderilmiştir.
Uygulamada yevmiye defteri, tescil taleplerinin öncelik (sıra) ilişkisini belirleyen temel kayıt aracıdır; aynı taşınmaz üzerinde birden çok talep bulunduğunda, hangisinin önce hüküm doğuracağı yevmiye sırasına göre saptanır. Tapu müdürlüğü, her talebi geldiği anda deftere işlemek ve dayanak belgeleri özenle sıraya koyup saklamakla yükümlüdür. İkinci fıkra uyarınca satış sözleşmesi, vekâletname, mahkeme kararı, mirasçılık belgesi gibi işlem dayanakları, denetlenebilirliği sağlamak amacıyla muhafaza edilir. Bu belgeler, ileride sicilin doğruluğu tartışıldığında veya bir düzeltme talep edildiğinde delil işlevi görür. Böylece tescil işlemi, hem zaman hem de içerik yönünden izlenebilir ve denetlenebilir hâle gelir; yevmiye numarası, işlemin resmî tarihini ve sırasını gösterir.
Hükmün sonucu, tescilin hukuki etkisinin yevmiye defterine yapılan kayıt anına bağlanması ve belge düzenine aykırılığın sicilin güvenilirliğini zedelemesidir. TMK Madde 1002’ye uygun kayıt tutulmaması ya da belgelerin kaybı nedeniyle bir zarar doğarsa TMK m.1007 uyarınca Devletin sorumluluğu gündeme gelir. Yargıtay’ın tapu davalarına bakan daireleri, çekişmeli işlemlerde yevmiye sırasını ve dayanak belgeleri esas alarak hak önceliğini belirler. Somut örnek olarak, aynı taşınmaz hakkında biri satış, diğeri haciz şerhi olmak üzere iki talep geldiğinde, yevmiye defterine önce kaydedilen talep öncelik kazanır; böylece taraflar arasındaki sıra çatışması objektif bir ölçütle çözülür.