TMK 1015. Madde
(1) Tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesi, istemde bulunanın, tasarruf yetkisini ve hukukî sebebi belgelemiş olmasına bağlıdır.
(2) İstemde bulunan kimse, kendisinin, sicilde hak sahibi görünen kişi veya bu kişinin temsilcisi olduğunu ispat etmek suretiyle tasarruf yetkisini belgelemiş olur.
(3) Hukukî sebebin belgelenmesi, bu sebebin geçerliliği için gerekli şekle uyulduğunun ispatı suretiyle olur.
TMK 1015. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 924 üncümaddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur. Ancak kaynak Kanunun 965 inci maddesine uygun olarak madde üçfıkra hâlinde düzenlenmiştir. Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasındaki “temliki tasarruf hakkı” deyimi yerine maddede “tasarruf yetkisi” deyimi kullanılmıştır.
Açıklama
TMK Madde 1015, tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesini, istemde bulunan kişinin hem tasarruf yetkisini hem de hukukî sebebi belgelemiş olmasına bağlar. Bu hüküm, Türk tapu sicili sisteminin temel taşı olan ve sicilin doğruluğunu sağlayan ön denetim mekanizmasını kurar. Madde, ayni hakların kazanılmasında geçerli olan sebebe bağlılık (illîlik) anlayışını sicil hukukuna taşır; zira TMK m. 1013 uyarınca tescil için malikin yazılı beyanı, m. 705 uyarınca da geçerli bir kazanma sebebi aranır. Böylece sicile yapılacak her kaydın arkasında geçerli bir hukukî temelin bulunması güvence altına alınır. Tapu memuruna yüklenen bu inceleme görevi, sicilin üçüncü kişiler nezdinde taşıdığı güvenin gerçek bir temele dayanmasını sağlayan ön süzgeç işlevi görür.
Maddenin ikinci fıkrası tasarruf yetkisinin nasıl belgeleneceğini düzenler: istemde bulunan kişi, kendisinin sicilde hak sahibi görünen kimse veya onun temsilcisi olduğunu ispatlamalıdır. Bu, malikin kimliğinin vekâletname, mirasçılık belgesi ya da şirket yetki belgesiyle kanıtlanmasını içerir. Üçüncü fıkra ise hukukî sebebin belgelenmesini, o sebep için kanunen öngörülen şekle uyulduğunun ispatına bağlar; örneğin taşınmaz satışı için resmî şekil (TMK m. 706, TBK m. 237) zorunlu olduğundan, tapu müdürü huzurunda düzenlenen resmî senet aranır. Tapu memuru bu iki belgeyi inceleyerek tescili gerçekleştirir; eksiklik hâlinde TMK m. 1016 devreye girer.
Tasarruf yetkisi ya da hukukî sebep belgelenmeden yapılan bir tescil, sicilin gerçek hak durumuna aykırı hâle gelmesine ve yolsuz tescil sonucuna yol açar; bu durumda gerçek hak sahibi TMK m. 1025 uyarınca düzeltme davası açabilir, idarenin kusuru varsa m. 1007 uyarınca Devletin sorumluluğu doğar. Yargıtay’ın ilgili dairesi, geçerli bir hukukî sebebe dayanmayan ya da yetkisiz kişinin başvurusuyla yapılan tescillerin yolsuz olduğunu ve iptal edilebileceğini istikrarlı biçimde kabul etmektedir. Örneğin sahte bir vekâletnameyle malik adına satış yaptıran kişinin gerçekleştirdiği devir, tasarruf yetkisi gerçekte bulunmadığından yolsuz tescil oluşturur ve gerçek malik lehine düzeltilir.