TMK 107. Madde
(1) Vakıf senedinde vakfın amacı ile bu amaca özgülenen mal ve haklar yeterince belirlenmiş ise, diğer noksanlıklar vakfın tüzel kişilik kazanması için yapılan başvurunun reddini gerektirmez.
(2) Bu tür noksanlıklar, tescil kararı verilmeden önce mahkemece tamamlattırılabileceği gibi; kuruluştan sonra da denetim makamının başvurusu üzerine, olanak varsa vakfedenin görüşü alınarak vakfın yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılır.
(3) Tescili istenen vakfa ölüme bağlı tasarrufla özgülenen mal ve haklar amacın gerçekleşmesine yeterli değilse; vakfeden aksine bir irade açıklamasında bulunmuş olmadıkça bu mal ve haklar, denetim makamının görüşü alınarak hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgülenir.
TMK 107. Madde Gerekçesi
Madde yürürlükteki Kanunun 77 nci maddesiyle güdülen amacıkarşılamaktadır. Maddede kuruluşbelgesindeki eksikliklerin etkisi daha açık ve tutarlıbir şekilde düzenlenmiştir. Birinci fıkrada, kuruluşbelgesinde vakfın amacı ile bu amaca özgülenen mal ve hakların yeterince belirlenmemişolmasının tüzel kişilik kazanma ya engel teşkil etmesine karşılık, diğer eksikliklerin tüzel kişiliğin kazanılmasına engel teşkil etmeyeceği belirtilmiştir. İkinci fıkrada, tüzel kişiliğin kazanılmasınıengellemeyen eksikliklerin nasıl tamamlattırılacağıaçıklanmıştır. Böylece bu tür noksanlıkların, tescil kararıverilmeden önce mahkemece tamamlattırılabileceği, kuruluştan sonra da denetim makamının başvurusu üzerine mümkünse vakfedenin görüşüalınarak vakfın yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılacağıdüzenleme konusu yapılmıştır. Son fıkrada, ölüme bağlıtasarruf yoluyla kurulan vakıflarda, özgülenen mal ve hakların amacın gerçekleşmesine yeterli olmamasıihtimali bakımından, vakfedenin aksine bir irade açıklamasıolmadıkça, denetim makamının görüşüalınarak hâ kim tarafından benzer amaçlıbir vakfa özgüleneceği ifade edilmiştir. Amacıhukuka uygun olan bir vakfın, mal ve haklarının kullanılmasının hukuka ve ya ahlâ ka aykırıolması, vakfıuygun amaçlıvakıf hâ line getirmeyecektir. Zaten hukuka ve ya ahlâ ka aykırıkoşul ve yüklemeler içeren ölüme bağlıtasarruflar, 515 inci madde gereğince geçersiz olacağından, ayrıca bir düzenleme getirilmesi gerekli görülmemiştir.
Açıklama
TMK Madde 107, vakıf senedindeki eksikliklerin tüzel kişilik kazanma sürecine etkisini derecelendirerek, biçimsel kusurların vakfın kurulmasını otomatik olarak engellemesini önleyen ölçülü bir düzenleme getirir. Hükmün birinci fıkrası, vakfın amacı ile bu amaca özgülenen mal ve hakların yeterince belirlenmiş olmasını asgari geçerlilik şartı olarak öne çıkarır; bunlar belirliyse diğer noksanlıklar başvurunun reddini gerektirmez. Bu yaklaşım, vakıf senedinin zorunlu içeriğini düzenleyen TMK Madde 106 ile birlikte okunur; amaç ve malvarlığı vakfın çekirdek unsurları olduğundan, ad, yönetim şekli veya yerleşim yeri gibi tamamlanabilir eksiklikler ikincil kabul edilir. Norm, vakıf kurma iradesini gereksiz şekilcilikten koruyarak ayakta tutma ilkesini somutlaştırır ve hâkime tamamlatma yetkisi tanır.
Uygulama mekanizması iki aşamalı işler. Tamamlanabilir nitelikteki noksanlıklar, henüz tescil kararı verilmeden önce mahkemece giderilebilir; mahkeme vakfedene süre vererek eksik hususları tamamlattırır. Kuruluştan sonra ortaya çıkan eksikliklerde ise denetim makamı olan Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün başvurusu üzerine, olanak varsa vakfedenin görüşü de alınarak, vakfın yerleşim yeri mahkemesi tamamlatma kararı verir. Üçüncü fıkra özel bir durumu düzenler: ölüme bağlı tasarrufla, örneğin vasiyetnameyle özgülenen mal ve haklar amacın gerçekleşmesine yeterli değilse, vakfeden aksine bir irade açıklamamış olmak kaydıyla bu mal ve haklar denetim makamının görüşü alınarak hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgülenir. Böylece vakfedenin iradesi tümüyle boşa çıkarılmadan, malvarlığı amacına en yakın şekilde değerlendirilir.
Sonuçları itibarıyla hüküm, amaç ve malvarlığı yeterince belirli olduğu sürece vakfın tüzel kişiliğini ayakta tutar; sadece giderilebilir eksiklikler tamamlattırılır ve vakıf işlevsel hâle getirilir. Yargıtay, vakfın kuruluşundaki şekli eksikliklerin amaç ve özgülenen malvarlığı belirli olduğu sürece red sebebi sayılamayacağını, mahkemenin önce tamamlatma yoluna gitmesi gerektiğini kabul etmektedir. Somut bir örnek olarak: vasiyetnamesinde köyüne bir öğrenci yurdu yapılmasını isteyen ancak yönetim organının nasıl oluşacağını yazmayan bir mirasbırakanın bıraktığı senette amaç ve taşınmaz açıkça belirliyse, mahkeme yalnızca yönetim şekline ilişkin eksikliği tamamlatarak vakfı tescil eder; özgülenen malvarlığı yurdu yaptırmaya yetmiyorsa, TMK Madde 107 uyarınca bu değerler benzer amaçlı bir eğitim vakfına özgülenir. Bu mekanizma vakıf malvarlığının amaca uygun korunmasını güvence altına alır.