TMK 11. Madde
(1) Erginlik onsekiz yaşın doldurulmasıyla başlar.
(2) Evlenme kişiyi ergin kılar.
TMK 11. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 11 inci maddesini karşılamaktadır. Bu maddenin kenar başlığı “Rüşt” yerine günümüz diline uygun olarak “Erginlik” şeklinde değiştirilmiştir. Maddede kullanılan “ikmal” sözcüğü yerine bunu daha iyi ifade eden “doldurma” sözcüğü kullanılmıştır.
Açıklama
TMK Madde 11, erginliğin başlangıç ânını kesin bir ölçütle, onsekiz yaşın doldurulmasına bağlayarak kişinin hukuk hayatında bağımsız hareket edebileceği eşiği belirler. Erginlik, ayırt etme gücü ve kısıtlı olmama ile birlikte fiil ehliyetinin üç koşulundan biridir ve TMK Madde 10 ile doğrudan bağlantılıdır. Maddenin ikinci fıkrası, evlenmenin kişiyi ergin kıldığını öngörerek yaş ölçütüne bir istisna getirir; bu hüküm, evlenme yaşını düzenleyen TMK Madde 124 ve mahkemece ergin kılınmayı düzenleyen TMK Madde 12 ile bütünlük içinde okunmalıdır. Böylece erginlik, hem zamanın geçmesine bağlı kendiliğinden, hem de evlenme ya da yargı kararı yoluyla istisnaî biçimde kazanılabilen bir statü olarak ortaya çıkar.
Uygulamada onsekiz yaşın doldurulması, doğum tarihinin esas alındığı nüfus kaydıyla saptanır ve kişi bu yaşa erişince velâyet kendiliğinden sona erer; ayrıca bir mahkeme kararına gerek kalmaz. Evlenmeyle kazanılan erginlik ise, evliliğin sonradan boşanma veya ölümle sona ermesi halinde dahi sürer; bir kez kazanılan ergin statüsü geri alınmaz. Bu durum, küçük yaşta evlenen kişinin malvarlığı işlemlerini, sözleşmelerini ve dava ehliyetini bağımsız biçimde sürdürebilmesini güvence altına alır. Ancak erginlik, kamu hukukundan doğan yaş sınırlarını (oy kullanma, sürücü belgesi, kamu görevine atanma gibi) tek başına ortadan kaldırmaz; bu sınırlar ilgili özel mevzuatla ayrıca belirlenir.
Erginliğin kazanılmasıyla kişi, TMK Madde 9 anlamında kendi fiilleriyle hak edinip borç altına girebilen tam ehliyetli birey haline gelir ve yasal temsilcinin onayına ihtiyaç duymadan hukukî işlem yapabilir. Yargıtay kararları, yaşın doldurulmasında nüfus kaydının esas alınacağını, yaş düzeltme davası açılmadıkça kayıttaki tarihin bağlayıcı olduğunu istikrarlı biçimde benimser. Örneğin onyedi yaşında mahkeme izniyle evlenen bir genç, evlendiği anda ergin sayılacağından kendi adına banka hesabı açabilir, kira sözleşmesi imzalayabilir ve miras payını bağımsız tasarruf edebilir; eşinden ayrılması bu kazanımı etkilemez. Buna karşılık henüz onsekizini doldurmamış ve evli olmayan bir kişi, kural olarak yasal temsilcisinin rızası olmadan borç doğuran işlemleri tek başına geçerli kuramaz.