TMK 125. Madde
(1) Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez.
TMK 125. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 89 uncu maddesini karşılamaktadır. Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasındaki “mümeyyiz” sözcüğü yerine “ayırt etme gücü ” sözcüğükullanılmıştır. Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında yer alan “akıl hastalarının” asla evlenemeyeceği hükmümetinden çıkarılmış, 133 üncü maddede ayrıbir madde hâ linde düzenlenmiştir. Bu maddede, akıl hastalarının evlenmelerinde tıbbî sakınca bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi hâ linde evlenmesi olanaklıhâ le getirilmiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 125. maddesi, ayırt etme gücünden yoksun olanların evlenemeyeceğini düzenlemektedir. Bu düzenleme, evlenmenin sağlıklı bir irade açıklamasına dayanması gerektiğinin ve kişilerin evliliğin anlam ve sonuçlarını kavrayabilir durumda olması zorunluluğunun yasal ifadesidir.
Ayırt etme gücü; makul düzeyde hareketlerinin sonuçlarını ve anlam ve değerini kavrayabilme yeteneğidir. Bu güçten kalıcı ya da geçici olarak yoksunluk, evlenme engelidir. Kalıcı yoksunluk; ağır zihinsel engellilik veya ileri evre akıl hastalığı gibi durumlardan kaynaklanır. Geçici yoksunluk ise yoğun sarhoşluk, ağır hastalık durumu, bilinç kaybı gibi hâlleri kapsar. Geçici yoksunlukta dahi evlilik mutlak butlana yol açar; zira TMK 145/b.3 uyarınca sürekli veya geçici ayırt etme gücünden yoksunluk mutlak butlan sebebidir.
Akıl hastalığı ile ayırt etme gücü yoksunluğunu özdeşleştirmemek gerekir; TMK 133 akıl hastalarını ayrı bir başlık altında ele alarak sağlık kurulu raporu şartını getirmektedir. TMK 125, akıl hastası olup olmadığından bağımsız olarak, evlenme anında gerçek anlamda iradeyi kullanabilecek zihinsel durumda olmayan herkesi kapsamaktadır. Bu yaklaşım, evlilik kurumunun özgür iradeye dayanan kutsal bir birliktelik olduğu görüşünü pekiştirmektedir.