TMK 126. Madde
(1) Küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez.
TMK 126. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 90 ıncı maddesini karşılamaktadır. Maddenin “Kanunî mümessilin rızası” şeklindeki konu başlığı, iznin, rızanın önceden verilmesini ifade etmesi sebebiyle, “Yasal temsilcinin izni” şeklinde değiştirilmiştir. Maddede “Ana ve babasının ve ya vasisinin” şeklindeki sayma yerine, bunların tamamını ifade etmek üzere “yasal temsilcisinin” deyimine yer verilmiştir. Yürürlükteki maddenin ikinci cümlesi gereksiz bir hükümdür. Evlenmenin ilâ nıesnasında ana ve babadan yalnız biri velâ yete sahip ise, velâ yete sahip olan kişi “yasal temsilci” olduğundan ve birinci cümlede de bu kişinin izni arandığından, ister ana isterse baba velâ yet hakkına sahip olsun, bu durumda velâ yet hakkına sahip olan bu kişi yasal temsilci kavramıiçerisinde zaten yer aldığından ikinci cümle metne alınmamıştır.
Açıklama
TMK Madde 126, küçüğün yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemeyeceğini hükme bağlayarak, evlenme ehliyeti bakımından küçükler için özel bir koşul getirir. Burada kastedilen küçük, TMK Madde 124 uyarınca olağan evlenme yaşı olan onyedi yaşını doldurmuş ancak henüz onsekiz yaşını yani erginlik yaşını tamamlamamış kişidir; zira ergin olmayan kişi tam ehliyetli sayılmadığından, evlenmesi yasal temsilcisinin iznine bağlanmıştır. Hüküm, küçüğün korunması amacını taşır ve onun önemli bir hukuki işlem olan evlilik kararını tek başına almasını engelleyerek, üzerinde velayet veya vesayet bulunan kişinin denetimini sağlar. Yasal temsilci kavramı, ana ve babayı (velayet) ya da vasiyi kapsayacak biçimde geniş anlaşılır ve TMK Madde 335 vd. velayet hükümleriyle bağlantılıdır.
Hükmün uygulanmasında, onyedi yaşını doldurmuş bir küçük evlenmek istediğinde, evlendirme memuru yasal temsilcinin yazılı iznini talep eder. Velayet her iki ebeveynde ortaksa kural olarak ikisinin de izni gerekir; ancak velayet boşanma veya başka bir sebeple yalnızca bir ebeveyne bırakılmışsa, velayet hakkına sahip olan kişi tek başına yasal temsilci sıfatıyla izin verir ve diğer ebeveynin ayrıca rızası aranmaz. Velayet bulunmuyorsa atanmış vasi izin vermeye yetkilidir. İzin, evlenmeden önce verilen bir onay niteliğinde olup yazılı veya evlendirme memuru önünde sözlü olarak açıklanabilir. Yasal temsilci haklı bir sebep olmaksızın izin vermekten kaçınırsa, küçük TMK Madde 128 uyarınca aile mahkemesine başvurarak hâkimden izin isteme hakkına sahiptir; böylece izin engeli aşılabilir.
Yasal temsilcinin izni alınmadan yapılan evlilik, TMK Madde 153 uyarınca nispi butlanla sakatlanır ve izni alınmayan yasal temsilci evliliğin iptalini dava edebilir. Bununla birlikte küçük, dava sırasında ergin olmuş, izinsiz evliliğe rağmen gebe kalmış veya evliliğin devamı küçüğün yararına bulunmuşsa, TMK Madde 153’ün ikinci fıkrası uyarınca evliliğin iptaline karar verilemez ve evlilik geçerli sayılır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihatları, izinsiz evliliklerde mahkemenin küçüğün menfaatini ve evliliğin fiilî durumunu özenle araştırması gerektiğini vurgular. Somut bir örnek vermek gerekirse: onyedi yaşındaki bir genç, annesinin izniyle evlenmiş ancak velayeti paylaşan babasının izni alınmamışsa, baba iptal davası açabilir; fakat küçük bu arada onsekiz yaşını doldurmuşsa TMK Madde 126’ya dayanan iptal talebi reddedilir.