TMK 130. Madde
(1) Yeniden evlenmek isteyen kimse, önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorundadır.
(2) b. Gaiplik durumunda
TMK 130. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 93 üncü maddesini karşılamaktadır. Maddenin konu ve kenar başlıklarıarılaştırılmıştır. Maddede yeniden evlenmek için önceki evliliğin sona erme sebeplerinin tek tek sayılması yerine “önceki evliliğin sona ermişolduğunu ispat etmek” şeklinde bir ifade tercih edilmiştir. Bu ifade sayesinde önceki evliliğin sona erme sebebi ne olursa olsun bunu kanıtlayan kişinin yeniden evlenebileceği orta ya konulmuştur.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 130. maddesi, yeniden evlenmek isteyen kişinin önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorunda olduğunu düzenlemektedir. Türk hukuku tek eşli evlilik ilkesini benimsemiştir; aynı anda birden fazla geçerli evliliğin varlığı hem medeni hem ceza hukuku açısından geçersizdir.
İspat yükü yeniden evlenmek isteyen kişidedir. Önceki evliliğin sona ermesi; boşanma, eşin ölümü veya evliliğin butlanına karar verilmesiyle gerçekleşebilir. Her hâlde bu sonucu belgeleyen resmi belge—kesinleşmiş boşanma ilamı, ölüm belgesi ya da butlan kararı—evlendirme memurluğuna sunulmalıdır. Belge sunulmadan yapılan evlenme başvurusu ret edilir; ret kararına TMK 138 kapsamında itiraz yolu açıktır.
Önceki evlilik sona ermeden ikinci kez evlenilmesi hâlinde; yeni evlenme TMK 145/b.1 uyarınca mutlak butlanla batıldır. Bu aynı zamanda Türk Ceza Kanunu’nun 230. maddesi kapsamında çok eşlilik (bigami) suçunu da oluşturmaktadır. Pratikte önceki evliliğin yabancı hukuka göre kurulmuş olduğu ve yabancı mahkemece sona erdirildiği hâllerde bu kararın Türk mahkemelerince tanınması gerekmektedir; bu süreç tamamlanmadan yeniden evlenme başvurusu yapılamaz.