TMK 136. Madde
(1) Erkek ve kadından her biri, nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneğini, önceki evliliği sona ermiş ise buna ilişkin belgeyi, küçük veya kısıtlı ise ayrıca yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesini ve evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporunu evlendirme memurluğuna vermek zorundadır.
TMK 136. Madde Gerekçesi
Maddede, evlenme için başvuruda bulunacakların başvuru ya eklemeleri gerekli olan belgeler belirlenmiştir.
Açıklama
TMK Madde 136, evlenme başvurusunda evlendirme memurluğuna verilmesi zorunlu belgeleri sayan hükümdür. Maddeye göre erkek ve kadından her biri; nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneğini, önceki evliliği sona ermişse buna ilişkin belgeyi, küçük veya kısıtlı ise yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesini ve evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporunu vermek zorundadır. Gerekçeye göre madde, evlenme için başvuracakların eklemeleri gereken belgeleri belirler. Hüküm, başvuru makamını düzenleyen TMK 134, başvurunun incelenmesini düzenleyen TMK 137, küçüğün ve kısıtlının evlenmesinde yasal temsilci iznini arayan TMK 126 ila 128 ve evlenmeye engel akıl hastalığını düzenleyen TMK 133 ile birlikte uygulanır.
Uygulamada bu belgeler, evlenme engellerinin başvuru aşamasında saptanmasını sağlayan kanıt araçlarıdır. Nüfus cüzdanı ve kayıt örneği kimliği, yaşı ve medenî hâli; önceki evliliğin sona erdiğine ilişkin belge ise tek eşlilik ilkesinin sağlandığını gösterir; böylece halen evli bir kişinin yeniden evlenmesinin önüne geçilir. Küçük veya kısıtlı bakımından yasal temsilcinin imzası onaylanmış yazılı izni aranır; bu, evlenme yaşına ilişkin TMK 124 ve temsilci iznine ilişkin hükümlerin pratik yansımasıdır. Evlenmeye engel hastalığın bulunmadığını gösteren sağlık raporu ise hem kamu sağlığını hem de eşlerin korunmasını amaçlar; rapor, evlenmeye engel akıl hastalığı ve bulaşıcı bazı hastalıkların bulunmadığını belgeler. Bu belgelerden birinin eksikliği TMK 137 uyarınca tamamlatılır, esasa ilişkin engel varsa başvuru reddedilir.
Sağlık raporu olmadan veya gerçeği yansıtmayan belgelerle yapılan evliliklerde, gerçekte bir engel mevcutsa evlilik TMK 145 kapsamında butlanla sakatlanabilir ve belgeyi düzenleyen ya da işlemi yapan görevlilerin sorumluluğu doğabilir. Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi, evlenmeye engel akıl hastalığının varlığının resmî sağlık kurulu raporuyla saptanması gerektiğini, başvuru aşamasında alınan raporun bu denetimin temel dayanağı olduğunu kabul eder. Somut örnek: önceki evliliği boşanmayla sona eren bir kişi, başvuruda boşanma kararının kesinleştiğini gösteren nüfus kaydı veya mahkeme ilamını ibraz etmezse memur başvuruyu tamamlatır; kesinleşmiş bir sona erme belgesi sunulamıyorsa, kişi halen evli sayılacağından TMK 145/1 gereği başvuru reddedilir ve evlenme gerçekleştirilemez.