TMK 153. Madde
(1) Küçük veya kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadan evlenirse, izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilir.
(2) Bu suretle evlenen kimse sonradan onsekiz yaşını doldurmak suretiyle ergin olur, kısıtlı olmaktan çıkar veya karı gebe kalırsa evlenmenin iptaline karar verilemez.
TMK 153. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 120 nci maddesini karşılamaktadır. Maddenin kenar başlığı “Yasal temsilcinin dava hakkı” şeklinde kısaltılmış ve maddenin dili daha anlaşılır bir şekilde kaleme alınmıştır. Madde evlenmenin feshi değil iptaliyle ilgilidir. Bu nedenle “fesih” yerine “iptal” sözcüğükullanılmıştır.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 153. maddesi, küçük veya kısıtlının yasal temsilcisinin izni olmadan evlenmesi hâlinde yasal temsilciye iptal davası açma hakkı tanımaktadır. Bu suretle evlenen kişi sonradan on sekiz yaşını doldurur ya da kısıtlılığı kalkarsa, artık iptal davası açılamaz; ancak hâkim bu kişinin iyiliğini göz önünde tutarak evliliğin devam etmesine veya iptaline karar verebilir.
Yasal temsilcinin dava hakkı, küçüğün ya da kısıtlının korunması amacıyla öngörülmüştür. Bu iptal hakkı nispi butlan kapsamındadır; yani yalnızca yetkili kişi tarafından ve bu hüküm kapsamındaki yaptırımla talep edilebilir. On sekiz yaşını dolduran ya da kısıtlılığı kalkan kişinin artık tam fiil ehliyetine sahip olması, yasal temsilcinin müdahale hakkını ortadan kaldırmaktadır.
Hâkimin iyilik değerlendirmesi, bu maddenin en özgün yönüdür. Artık on sekiz yaşında olan eş ya da kısıtlılığı kalkmış eş lehine bir değerlendirme yapılarak mahkeme hem iptal hem de devam kararı verebilir; ancak bu değerlendirmenin öznel kişisel durumu—özellikle çocuk doğmuş olması, tarafların birlikte huzurlu bir hayat sürmesi—dikkate alması beklenmektedir. Yargıtay kararlarında iyilik kriteri geniş biçimde yorumlanmakta; sırf yasal çerçeve ihlali değil, maddiyat ve manevi unsurlar birlikte değerlendirilmektedir.